'1 miljard mensen moeten van 70 cent rondkomen'

lynn berger en wilmer heck

De aanleiding

Afgelopen maandag spraken ‘prominente Nederlanders’ als Peter R. de Vries, Doutzen Kroes en Louis van Gaal zich in een open brief aan het kabinet uit tegen bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. Volgens de ondertekenaars van de brief, die afgedrukt werd in dagblad Metro, heeft Nederland de afgelopen twee jaar al 1 miljard euro bezuinigd op ontwikkelingssamenwerking en is het „onaanvaardbaar” dat „de rijkste landen hun economische teruggang te lijf willen gaan door te korten op het bestrijden van extreme armoede en onrecht”. Op dit moment, zo stellen zij, „leven meer dan een miljard mensen in extreme armoede; zij moeten rondkomen van minder dan 70 eurocent per dag”. De brief is onderdeel van de campagne #JeKrijgtWatJeGeeft, die weer een initiatief is van Partos, de branchevereniging voor internationale samenwerking. Partos vertegenwoordigt 113 organisaties, waaronder Oxfam Novib, Cordaid, en Stop Aids Now. Lezers Tom Wolters en Martijn van Duijvenvoorde vroegen next.checkt of het inderdaad zo is dat 1 miljard mensen moeten rondkomen van 70 eurocent per dag.

Interpretaties

De 70 eurocent van Partos is omgerekend 92 Amerikaanse dollarcent. Volgens Aave Kretzschmar, die namens Partos het woord voert, is die 70 eurocent gebaseerd op een armoedegrens van 1 dollar per dag. Partos is dus niet helemaal nauwkeurig geweest bij de omrekening: 1 dollar is namelijk 76 eurocent.

Deze grens van 1 dollar is afkomstig van de Wereldbank. Die stelde de armoedegrens voor ontwikkelingslanden in 1990 vast op dat bedrag. Wie met minder rond moest komen, had te weinig inkomen om in zijn basisbehoeften te voorzien. Die Wereldbankdollar was een dollar uitgedrukt in koopkrachtpariteit (Purchasing Power Parity, PPP), oftewel het bedrag in de lokale munteenheid van een land waarmee daar hetzelfde mandje aan voedsel en diensten kon worden gekocht als destijds met een Amerikaanse dollar in de VS.

De dollar-per-dag-standaard uit 1990 was gebaseerd op het prijsniveau van 1985, en berekend op basis van de nationale armoedegrenzen in 22 ontwikkelingslanden. In 2009 stelde de Wereldbank de armoedegrens opnieuw vast, dit keer op basis van gegevens uit 75 ontwikkelingslanden. Sindsdien hanteert de Wereldbank een wereldwijde armoedegrens van 1,25 dollar (95 eurocent) per dag. Wie minder dan dat te besteden heeft, leeft volgens de Wereldbank in extreme armoede.

Hoe is er gemeten?

Sinds 1981 schat de Wereldbank, op basis van enquêtes onder huishoudens in ontwikkelingslanden, iedere drie jaar het armoedeniveau in de wereld. Vorige maand werd een update gepubliceerd van de armoedeschattingen voor 2008. Over de jaren erna zijn nog geen betrouwbare cijfers beschikbaar. Voor de schattingen is gebruikgemaakt van de koopkrachtwisselkoersen voor consumptie uit een internationale vergelijking in 2005. Die werden gecombineerd met de uitkomsten van enquêtes onder meer dan 1,2 miljoen willekeurig gekozen huishoudens in 127 ontwikkelingslanden. Volgens de Wereldbank vertegenwoordigen die huishoudens 90 procent van de bevolking in de derde wereld.

En, klopt het?

In het nieuwe rapport concludeert de Wereldbank dat in 2008 1,29 miljard mensen onder de huidige armoedegrens van 1,25 dollar (95 eurocent) per dag leefden. Onder de nog lagere grens van 1 dollar (76 eurocent) per dag leefden 801 miljoen mensen.

Afgaande op deze cijfers leven er dus inderdaad meer dan 1 miljard mensen in extreme armoede. Maar in tegenstelling tot wat Partos beweert, moeten minder dan 1 miljard mensen rondkomen van 70 eurocent per dag. Woordvoerder Aave Kretzschmar erkent de fout, maar benadrukt dat 95 eurocent „nog steeds heel weinig” is en 1,29 miljard mensen „heel erg veel”. Op de website van #JeKrijgtWatJeGeeft zijn de getallen inmiddels aangepast.

Conclusie

Partos suggereert met de 70 eurocent waar een miljard mensen dagelijks van rond zouden moeten komen precieze cijfers te gebruiken. De samenwerkende hulporganisaties blijken echter een verouderde armoedegrens van 1 dollar per dag te hanteren. Bovendien is die dollar onjuist omgerekend: 1 dollar is nu 76 eurocent. Volgens de meest recente gegevens van de Wereldbank leven 1,29 miljard mensen onder de huidige armoedegrens van 1,25 dollar (95 eurocent) per dag.

Aangezien het hierbij gaat om ruim een miljard mensen en het verschil tussen 95 eurocent en 70 eurocent betrekkelijk klein is, blijft de strekking van de bewering zo goed als intact. Ondanks de verouderde armoedegrens die werd gehanteerd en de foute omrekening, beoordelen wij de stelling dat een miljard mensen van 70 eurocent per dag moet rondkomen dan ook als grotendeels waar.