Een kliniek om razendsnel muizen te modificeren

In de nieuwe muizenkliniek worden genetisch gemodificeerde proefdieren voor kankeronderzoek gemaakt.

Het Nederlands Kanker Instituut Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam kreeg vorige week een subsidie van 18 miljoen euro voor bouw en inrichting van een ‘muizenkliniek’. De subsidie komt van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. „Nooit eerder in onze geschiedenis kregen we in één keer zo’n groot bedrag”, zegt een woordvoerder van het NKI.

De muizenkliniek gaat genetisch aangepaste proefdieren maken voor kankeronderzoek. Dat gebeurt met een voor het kankeronderzoek nieuwe techniek, op basis van embryonale stamcellen. In deze stamcellen brengen de onderzoekers veranderingen in het DNA aan, waarvan ze vermoeden dat deze een rol spelen bij het ontstaan van kanker. Die genetisch veranderde stamcellen spuiten ze in bij normale muizenembryo’s, waarna deze in een draagmoedermuis uitgroeien tot muizenjongen. Doordat de genetisch veranderde embryonale stamcel tijdens de groei van de foetus bijdraagt aan de vorming van lichaamscellen, ontstaat een zogeheten chimere muis, die zowel normale als genetisch veranderde cellen in zijn lijf heeft.

In vergelijking met de oude methode – het via een fokprogramma inkruisen van genetische veranderingen – is dit veel efficiënter. Een nieuwe genetische lijn ontwikkelen kost dan slechts een half jaar in plaats van bijna twee jaar, en het kost per experiment twee tot drie keer minder muizen. In het huidige ‘muizenhuis’ leven 25.000 muizen. Het NKI verwacht dat het er minder worden in de ‘muizenkliniek’.

„Op dit moment worden er aan de lopende band nieuwe genetische afwijkingen ontdekt die te maken kunnen hebben met het ontstaan van kanker”, legt onderzoeker Anton Berns uit. „Al die mutaties moeten getest worden in muizen, maar dat moordende tempo kunnen we nu niet bijhouden.”

In Groningen komt er een ‘filiaal’ voor oude muizen voor verouderingsonderzoek. Bejaard worden valt nog niet te versnellen. Daardoor zijn ze duur, zo’n 400 euro per stuk. nrc