Diepgewortelde politiefolklore

Af en toe speelt de angst voor ‘Bargoense tekens’ op . Is er echt een verband tussen deze tekens en woninginbraken?

Bargoense tekens. Illustratie NRC Studio

Zijn onopvallende kruisjes of streepjes naast je voordeur reden tot paniek? Volgens een urban myth laten dieven met deze geheime merktekens elkaar weten of er in een huis wat te halen valt. Na een serie woninginbraken waarbij in enkele gevallen een streepje of kruisje naast de voordeur werd gevonden, begon de politie Twente ruim twee weken geleden de merktekens serieus te nemen. Op 23 februari gaf de politie een duidelijk advies in regionale kranten en op de politiewebsite: de ‘Bargoense tekens’ direct wegpoetsen en de politie waarschuwen.

Concrete aanwijzingen dat de merktekens door boeven zijn aangebracht, heeft de Twentse politie echter niet. „Hebben deze tekens iets met woninginbraken te maken? Wij kunnen hier geen bevestigend dan wel ontkennend antwoord op geven. Feit is wel dat er inderdaad in enkele woningen is ingebroken waar tekens op de woningen zijn aangetroffen”, licht een woordvoerder toe. De waarschuwingen leidden tot meer dan 130 meldingen en een levendige discussie op het internet. Inclusief enkele aannemelijke verklaringen voor de merktekens. Zo plaatsen kabelaars of krantenbezorgers soms kruisjes of streepjes naast de voordeur als geheugensteuntje.

Vanwaar komt het idee dat er een verband zou zijn tussen inbraken en merktekens naast de voordeur? De politie Twente zegt zich te baseren op informatie van het internet. Daar wemelt het inderdaad van de websites die Bargoense tekens verklaren. De websites zijn het niet altijd met elkaar eens. Een kruisje naast de voordeur betekent volgens de ene ‘hier kun je makkelijk inbreken’ terwijl een andere het verklaart met ‘hier is het beveiligd’.

Een artikel van de universitaire docent journalistiek Peter Burger in het blad Onze Taal uit 2005 maakt duidelijk dat het geloof van de politie in de Bargoense tekens veel verder teruggaat dan een internetsearch. Volgens de academicus is al onze kennis over de Bargoense tekens terug te voeren op een criminologisch handboek uit de 19de eeuw, namelijk Hans Gross’ Handbuch der Kriminalistik. Burger concludeert ook na onderzoek en literatuurstudie dat er geen enkele aanwijzing is dat de tekens in Nederland ooit door inbrekers zijn gebruikt. „Honderd jaar geleden werden de tekens misschien nog wel gebruikt door zwervers (‘Hier zijn ze goedgeefs’, ‘Hier krijg je iets als je ervoor werkt’)”, aldus Burger, maar „de conclusie is onontkoombaar: [de Bargoense tekens] zijn in Europa geïntroduceerd door Gross en bestaan alleen op papier. De dieventekens zijn geen inbrekersfolklore, maar politiefolklore.”

Toch lijkt het geloof van de politie in de Bargoense tekens hardnekkig en diepgeworteld. Burger verzuchtte al in 2005: „De vele politiemedewerkers die ik interviewde waren absoluut niet geïnteresseerd in de uitkomsten van mijn onderzoek.”

Nu negeert ook de politie Twente bij haar zoektocht op het internet websites die duidelijk maken dat er geen bewijs is voor het bestaan van de Bargoense tekens. Of toch niet helemaal. Een foto die de politie plaatste bij de waarschuwing tegen Bargoense tekens is afkomstig van verhalenbank.nl, een collectie van stadslegendes op het internet.

Gert Jan van ’t Land schrijft voor kloptdatwel.nl, een blog van Skepsis over buitengewone kennisclaims.