De nadelen van de euro kun je niet berekenen

Wie had gedacht een eenduidig antwoord te krijgen op de vraag of Nederland baat heeft bij de euro of er juist last van heeft, moet voorbereid zijn op een teleurstelling. Het rapport over de euro dat de PVV had besteld bij het Britse Lombard Street Research doet weliswaar een verwoede poging de zaak op te helderen, maar slaagt daar niet in.

Dat kan ook niet. Het is uitermate lastig om met een ‘wat als’-scenario om te gaan. Bij een dermate complex vraagstuk als de euro, de Europese economie en de Nederlandse plaats daarin grenst zo’n oefening aan het onhaalbare.

De berekening van de nadelen die Nederland zou hebben gehad van de eurodeelname is arbitrair en laat belangwekkende Nederlandse karakteristieken weg. Denk hierbij aan het pensioenvraagstuk, dat in wezen al speelt sinds het uiteenspatten van de zeepbel op de aandelenbeurzen begin deze eeuw. Denk ook aan de opkomst en ondergang van de Nederlandse woningmarkt.

De schade die ons land zou ondervinden van een uittocht uit de euro lijkt in het onderzoek schromelijk te worden onderschat. Aan Lombard Street is een opdracht gegeven die het bureau in wezen niet kon vervullen. Voor het overige is de diagnose van het probleem van de euro – de gebrekkige architectuur en het incomplete ontwerp – wetenswaardig, maar niet nieuw. Het stuk valt te lezen als een kritiek op de monetaire unie, maar tegelijk ook als een pleidooi om haar te vervolmaken, omdat het concept anders niet werkt. Zonder een stelsel van interne correcties en inkomensoverdrachten, zoals in de Verenigde Staten, functioneert de muntunie op termijn waarschijnlijk niet. In die zin heeft opdrachtgever PVV wel gekregen wat hij wilde. De kiezer hoort te weten dat de muntunie noodzakelijkerwijs uiteindelijk uitmondt in een verregaande politieke integratie in Europa.

Lombard Street heeft een bekend standpunt: dat de crisis er een is van betalingsbalansen. Meer nog dan een crisis van schulden en begrotingstekorten – hoewel die daar zeker mee samenhangen. Als Wilders deze gedachtelijn volgt, dan is verzet tegen bezuinigingen in een land als Nederland, dat een overschot op de betalingsbalans heeft, juist goed voor de muntunie. Mocht hij de euro willen uithollen, dan zou hij enthousiast met het snijden in het Catshuis moeten meedoen.

Dat is ironie, maar doet het ertoe? Het eurorapport leidde al een eigen leven voordat het werd gepubliceerd. Weinigen zullen het echt lezen. Maar met het rapport had de PVV haar doel al bereikt . Het hele land had het er even over. Op naar het volgende incident.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen commentatoren