'Dat gevoel wil ik nooit meer beleven'

Nebahat Albayrak, kandidaat voor het leiderschap van de PvdA, liet zich hypnotiseren door Lars von Trier.

„In 1991 ging ik met een groep vrienden naar de film. Daarna zouden we gaan stappen. Maar daar is het niet meer van gekomen, want ik ging aangeslagen naar huis. Depressief is veel gezegd, maar de film maakte zo’n indruk dat ik helemaal geen zin meer had om uit te gaan. Die film was Europa van Lars von Trier, een film die me mijn hele leven is bijgebleven.

„Het begint met de zware stem Max von Sydow die je meteen in hypnose brengt, langzaam tellend van één tot tien. Hij pakte me meteen. Die stem bracht me in een hypnose die de hele film aanhield en dat was ook Von Triers bedoeling.

„In zijn film is de Tweede Wereldoorlog net voorbij. Een jonge Duits-Amerikaanse man zit in een soort tweestrijd met zichzelf. Hoor ik bij de geallieerden of de Duitsers die zich nog steeds verzetten tegen de Amerikanen? Dat gevoel versterkt zich wanneer hij een Duits vriendinnetje krijgt.

„De diepere lagen van de film heb ik nooit geanalyseerd. Ik denk dat het surreële effect vooral veroorzaakt wordt door de technieken die Von Trier gebruikt. Alles is zwart-wit, met sporadisch gebruik van kleurbeelden. In een zelfmoordscène in bad kleurt alleen het water rood. Eigenlijk is het een beetje paranoïde, heel anders dan andere films die ik goed vind. Maar dat is juist mooi. Lars von Trier is een enfant terrible die zijn middelvinger opsteekt naar alles.

„Ik heb Europa nooit teruggekeken. Het eindigt met diezelfde hypnotiserende stem. ‘By the count of ten, you will be dead. 1...2...3...4...’’ Dat vreselijke besef beleef je mee met de hoofdpersoon. Dat beklemmende gevoel van het slot wil ik nooit meer beleven, daarom heb ik die film ook niet meer gezien na die ene keer. Heel irritant, maar tegelijkertijd intrigerend. Misschien gaat dat over als je hem vaker ziet. Dat vind ik voldoende reden om hem nu toch weer eens te gaan kijken.”