Breivik aangeklaagd voor moord en terreur, meeste slachtoffers tieners

Breivik kort na zijn arrestatie, geboeid en in de politiekleren waarin hij op Utoya tientallen jongeren doodschoot. Foto AFP

Moord en terrorisme. Zo luidt de aanklacht tegen Anders Behring Breivik als het proces tegen hem op 16 april begint. Het Noorse openbaar ministerie klaagde de 33-jarige massamoordenaar vandaag formeel aan, maar hij verdwijnt waarschijnlijk niet achter tralies.

Breivik werd in staat van beschuldiging gesteld op basis van de Noorse antiterreurwetgeving. Hem is ten laste gelegd dat hij gewelddaden heeft gepleegd met het doel cruciale overheidsfuncties lam te leggen en de bevolking angst aan te jagen. Volgens politiewoordvoerder Tore Jo Nielsen gedroeg Breivik zich vandaag ‘volkomen kalm’ toen hij de aanklacht aanhoorde.

Het OM liet weten onder voorwaarden te willen aanvaarden dat Breivik ontoerekeningsvatbaar is. Komt de rechter ook tot die slotsom, dan wacht hem een gedwongen opname in een psychiatrische kliniek in plaats van de cel.

Mogelijk alleen tijdens proces celstraf, daarna kliniek

De terreurverdachte kan 21 jaar gevangenisstraf krijgen als hij schuldig wordt bevonden, of naar een psychiatrische instelling worden verwezen als hij inderdaad ontoerekeningsvatbaar wordt verklaard. Dat is al gebeurd, maar na veel kritiek op die bevinding is een tweede onderzoek ingesteld.

Sommige experts betwijfelen of iemand die geestelijk ernstig ziek is wel aanslagen kan plegen die dergelijk nauwgezette voorbereidingen vereisen. Breivik zelf verwierp de conclusies uit het eerste rapport.

“Er is, zoals de feiten nu liggen, geen grond voor een gewone gevangenisstraf. Maar buiten kijf moet staan dat justitie zich het recht voorbehoudt tijdens het proces celstraf of opsluiting (…) te eisen.” - officier van justitie Tor-Aksel Busch

Bijna helft slachtoffers tussen 14 en 17 jaar oud

Breivik heeft bekend dat hij op 22 juli 2011 bij een bomaanslag in Oslo acht mensen heeft gedood. Even later, op het eilandje Utøya, vermoordde hij er nog eens 69. Breivik ontkent daarmee echter een misdaad te hebben begaan.

In de aanklacht, die vandaag werd voorgelezen door officier van justitie Inga Bejer Engh, staat dat van de slachtoffers die op Utøya vielen er 34 tussen de 14 en 17 jaar oud waren; 22 tussen de 18 en 20; zes tussen de 21 en 25 en zeven ouder dan 25. Van de slachtoffers kwamen er 67 om door schotwonden en twee doordat ze vielen of verdronken. Voorts raakten nog 33 mensen gewond door kogels uit Breiviks wapens.