Tweespalt in actie tegen Iran

Premier Netanyahu van Israël bezong de banden met Amerika nog lyrischer dan hij normaal pleegt te doen. „Wij zijn jullie. Jullie zijn ons”, aldus Netanyahu. Hij sprak over beider strijd tegen een mogelijk Iraans kernwapen. Maar als het gaat om het afwenden van dat gevaar staan de landen niet zij aan zij. Voor Amerika is het bouwen aan een daadwerkelijke bom het springende punt. Israël wil al ingrijpen als Iran de capaciteit daartoe heeft. Na zijn gesprek met Obama nam Netanyahu zelfs afstand van de president met een speech voor het American Israel Public Affairs Committee. Israël heeft lang gewacht.

„We kunnen het ons niet veroorloven nog veel langer te wachten”, zei Netanyahu. Hij vergeleek Obama’s behoedzaamheid met de weigering van het Amerikaanse ministerie van Defensie in 1944 om Auschwitz te bombarderen, omdat dit de nazi’s zou provoceren. „2012 is geen 1944”, zei de premier. A-historische en gevaarlijke demagogie. Al is het maar omdat Hitler in 1944 reeds tien jaar zijn moordzucht in daden had getoond en Iran tot nu toe vooral verbaal agressief is.

Maar een directe oorlogsverklaring aan Iran is dit niet. Want het is zo goed als ondenkbaar dat Israël op eigen houtje de aanval kan openen. Zonder buitenlandse steun is de Israëlische luchtmacht daartoe, door de grote afstand en de verschillende locaties, logistiek niet in staat. Zelfs niet als de geheime dienst Mossad exact zou weten waar aan een bom wordt gewerkt.

De toespraak van Netanyahu is meer ingegeven door de wens om in de Amerikaanse presidentsverkiezingen te interveniëren. Tot dan heeft Netanyahu Obama meer in de tang dan omgekeerd.

Maar dat neemt niet weg dat het voor alle partijen een race tegen de klok is. Als Iran inderdaad niet alleen in staat zou zijn tot het fabriceren van een bom – op dit moment lijkt het dat nog niet te kunnen – maar dat ook zou doen, is het te laat en worden nagenoeg alle verhoudingen in het Midden-Oosten op hun kop gezet.

Maar een preventieve aanval heeft dat effect waarschijnlijk ook. Als een actie geen of onvoldoende doel treft, zal Iran zijn inspanningen opschroeven, vermoedelijk met de zegen van geestelijk leider Khamenei die nu nog religieuze bezwaren heeft. Indien een militaire interventie wel raak is, zal de regio eveneens nog instabieler worden dan die al is: van pakweg Libië tot aan Afghanistan, van Jemen tot Azerbeidzjan. Want de ‘Arabische lente’ mag dan maar niet tot volle bloei komen, één ding staat buiten kijf. De autoritaire leiders moeten rekening met de bevolking houden. En die steunt niet a priori de geopolitieke status-quo.

Wat ook zijn motieven mogen zijn, Netanyahu zoekt de escalatie zonder zich genoeg rekenschap te geven van de gevolgen. De koers van Obama is veel verstandiger. Ook in Israël moet dat besef doordringen.