Meer zorgleerlingen in de klas, prima. Maar wie betaalt het?

De groei van het passend onderwijs beperken en toch de kwaliteit behouden. Het kan in Amerika, dus het kan hier ook.

Docent geschiedenis en maatschappijleer

Docenten weten dat hun beroepskeuze gepaard gaat met een gebrek aan carrièrevooruitzichten; zij weten dat ze voor altijd hetzelfde vak zullen uitoefenen. Zonder groeimogelijkheden, zonder bonus, zonder grote salarissprongen. Dat het docentschap een zwaar beroep is, is een gegeven waar absoluut niet over gediscussieerd kan worden. Docenten kiezen voor dit vak omdat ze er een passie voor hebben.

Waar zij echter niet voor kiezen is om het aantal zorgleerlingen in hun klas te vergroten zonder enige extra hulp. Zonder assistentie of bijscholing. Met dertig leerlingen zitten de klassen stampvol, waar met gemak eenderde les krijgt volgens een handelingsplan: PDD-Nos, Asperger, NLD, ADHD, ADD, OCD, Gilles de la Tourette, schizofrenie; ik heb ze allemaal in de les. Elke leerling moet anders benaderd worden. Pas op voor een leerling met agressieproblemen, anders word je bedreigd of erger nog, fysiek aangevallen. Tegelijkertijd moet je de andere leerlingen laten inzien dat het ook prima is om anders te zijn dan de rest. Die achterliggende boodschap van de ‘rugzak’-leerling is en blijft een mooie gedachte. Maar de uitvoering gaat ten koste van goed onderwijs. Scholen bezuinigen zich kapot, noodgedwongen door de overheid. Er zijn scholen in Nederland die niet meer alle vakken aanbieden in de bovenbouw. Dat is namelijk simpelweg te duur. Geen aardrijkskunde, Frans of geschiedenis. Ik geef les op zo’n school. En het doet pijn om weer elk jaar te moeten uitleggen aan enthousiaste aanstaande leerlingen en hun ouders dat je op deze school niet alle vakken kunt volgen.

Nu worden nieuwe maatregelen ingevoerd om de kwaliteit van het onderwijs aan te pakken, terwijl op hetzelfde moment wordt bezuinigd op passend onderwijs. In plaats van omhoog gaat de kwaliteit omlaag. We voeren dus extra toetsen in en zorgen dat het centraal eindexamen én de Citotoets flink moeilijker worden gemaakt. Tegelijk moeten er meer leerlingen met een beperking naar het reguliere onderwijs. Gehandicapte leerlingen moeten kunnen kiezen voor ondersteuning op de gewone school. Laten we vooral niet kijken naar de klaslokalen, docenten of leerlingen die dit allemaal moeten uitvoeren, nee, we houden ons bij de statistieken. Is dat passend onderwijs?

In Amerika gaat iets meer dan 1 procent van de leerlingen (in Nederland 3 procent, en ruim 11 procent heeft een leer- of een gedragsprobleem) naar het speciaal onderwijs. Waarom zo weinig? Omdat daar al in 1974 de IDEA (Individuals with Disabilities act) is ingevoerd, gevolgd door de No Child Left Behind wet in 2002. Deze wetten bepalen dat alle leerlingen (ook die met een beperking) moeten worden toegelaten door reguliere scholen.

Dit is een mooi concept als je het kunt waarmaken. Op scholen in Amerika werken niet alleen vakdocenten, maar ook speciale onderwijskrachten die extra ondersteuning geven aan docenten en leerlingen. De klassen zijn kleiner, maar de ruimte is groter. Hierdoor is het mogelijk voor de rolstoelgebruiker om zich te verplaatsen in zijn lokaal. Elke docent kan terugvallen op extra ondersteuning. Niet alleen geschoolde begeleiders lopen rond op school, er zijn ook meer stagiaires en er is betere samenwerking met ouders. Ouders van kinderen met een beperking hebben een cursus gedaan waardoor zij docenten kunnen ondersteunen.

Het is een systeem waar veel voor te zeggen valt. Het speciaal onderwijs wordt naar de school van het kind gebracht en niet andersom. Iedereen is voor het onderwijs gelijk.

We kunnen in dit land niet voor een dubbeltje op de eerste rang zitten. De klassen moeten kleiner en de schoolgebouwen moeten groter, of beter worden ingedeeld. Er moet meer begeleiding komen voor zowel docent als leerling. Als wij goed onderwijs voor elk kind willen, moeten we niet gaan bezuinigen, maar juist investeren.

Emma Gribling is docent geschiedenis en maatschappijleer en decaan aan het Montessori Lyceum Flevoland. Ze staakt vandaag niet omdat ze haar leerlingen geen lessen wil ontzeggen.