Het WW-fonds is leeg, hoe kan dat?

De overheid ontvangt dit jaar 5,5 miljard euro te weinig aan werkloosheidspremies om de WW te betalen. In 2008 was er nog 9 miljard in kas.

Wat doen we met de werkloosheidsuitkering WW? Moet de duur worden bekort? Moeten werkgevers en werknemers meer premie betalen?

Die vragen liggen deze week prominent in het Catshuis op tafel bij de onderhandelaars van VVD, CDA en PVV. De werkloosheid loopt snel op, net als de tekorten in de WW-fondsen. In 2008 zat er nog 9 miljard euro in deze fondsen die de WW financieren. Maar sinds 2011 is dit overschot omgeslagen in een tekort.

Dit jaar krijgt de overheid 5,5 miljard euro te weinig aan premies binnen om de WW-uitkeringen te kunnen betalen, blijkt uit prognoses van uitkeringsinstantie UWV. Die prognose is optimistisch, want hij is gebaseerd op een voorspelling van het Centraal Planbureau (CPB) uit december over de werkloosheid in 2012. Toen voorzag het CPB 475.000 werklozen, nu 500.000. Het ministerie van Sociale Zaken hield in zijn begroting nog rekening met 375.000 werklozen.

1Waar zijn de overschotten in de WW-fondsen gebleven?

In 2009 besloot het kabinet-Balkenende IV van CDA, PvdA en ChristenUnie dat werknemers geen premie meer hoefden te betalen voor de WW-uitkering. Dat besluit was onderdeel van een crisispakket dat de economie moest stimuleren na de financiële crisis van 2008. De koopkracht van werknemers kon daardoor toenemen. In 2010 waarschuwde het UWV dat de fondsen leeg raakten. Er kwam minder premie binnen en er moesten meer uitkeringen worden betaald. Om de koopkracht van werknemers te beschermen, werd de premie echter niet verhoogd. Dat de fondsen in de min kwamen, had het ministerie van Sociale Zaken voorzien. De tekorten lopen echter sneller op dan verwacht.

2 Wie betaalt de WW?

De werkgevers. En normaliter zijn de premies die zij betalen kostendekkend. Afhankelijk van de hoogte van de werkloosheid kennen de fondsen in het ene jaar een tekort en in het andere jaar een overschot. Als er te weinig premies binnenkomen, betaalt het ministerie van Sociale Zaken een deel van de uitkeringen.

Sinds 2004 hebben de sociale partners (werkgevers en vakbonden) geen zeggenschap meer over de WW-fondsen. Die worden beheerd door het ministerie van Sociale Zaken. Toenmalig minister van Financiën Gerrit Zalm (VVD) besloot dat de fondsen rechtstreeks onder rijksoverheid moesten vallen. Ook omdat de tekorten en de overschotten in de fondsen meetellen voor het begrotingstekort van de rijksoverheid waar de Europese Commissie streng naar kijkt.

3 Waarom is de FNV ongelukkig?

Je zou denken dat de vakbonden blij zijn dat werkgevers en de overheid de WW betalen. Dat scheelt werknemers immers geld. Vakcentrale FNV is echter ongelukkig. De bond pleit er al jaren voor de werknemerspremie weer te verhogen.

Voorzitter Agnes Jongerius opperde vorige week nog dat de werknemerspremie weer moet worden ingevoerd. In ruil daarvoor wil ze dat het kabinet niet tornt aan de hoogte en de duur van de WW. De bond baalt ervan dat hij de zeggenschap over de WW kwijt is. „De WW is een speeltje geworden van het ministerie van Financiën”, zegt Leo Hartveld, bestuurder en penningmeester van de FNV. Vorig jaar besloot de Tweede Kamer de werknemerspremie definitief af te schaffen. Herinvoering zou een wetswijziging vereisen.

4Hoeveel valt er op de WW te besparen?

De duur van de WW bekorten naar een jaar (nu maximaal 38 maanden) levert een miljard euro op. Werkgevers en werknemers meer zelf laten betalen scheelt de overheid ook geld.