'De Nederlander werkt de minste uren van Europa'

Wilmer Heck en Freek Schravesande

De aanleiding

Het NOS-journaal opende vorige week donderdag met de nieuwe voorspellingen van het Centraal Planbureau. De economische groei zal mager zijn en de overheid geeft te veel geld uit, zo bleek. Maar in Brussel zagen ze volgens NOS-correspondent Chris Ostendorf wel mogelijkheden voor modernisering van de Nederlandse economie. Bijvoorbeeld door Nederlanders meer te laten werken. Want, „de Nederlandse werknemer werkt het minste aantal uren per jaar in Europa”, aldus Ostendorf. Volgens hem zijn het niet „de luie Grieken”, maar de Nederlanders die „te vaak parttime werken”.

Werken Nederlandse werknemers inderdaad het minste van alle Europeanen, wil next.checkt-lezer Hans Bor weten.

Interpretaties

We gaan ervan uit dat Ostendorf met zijn uitspraak doelt op de gemiddelde Nederlandse werknemer. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is een werknemer ‘een persoon die in een arbeidsovereenkomst afspraken met een economische eenheid maakt om arbeid te verrichten waartegenover een financiële beloning staat’.

Dan is er nog weleens verschil van mening over welke landen tot Europa behoren. Omdat Ostendorf doelt op hervormingsideeën van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, gaan we ervan uit dat hij met ‘Europa’ de Europese Unie bedoelt.

En, klopt het?

Volgens Eurostat, het statistisch bureau van de EU, werken Nederlandse werknemers van alle Europeanen inderdaad het minste aantal uren. Eurostat baseert zich op enquêtes onder huishoudens in alle EU-landen waarin wordt gevraagd naar het gemiddeld aantal werkuren per week. Volgens de meest recente cijfers (derde kwartaal 2011) is het gemiddelde van alle 27 EU-landen 37,5 uur. Nederlanders zitten daar ruim onder met 30,6 uur, het minste van alle EU-landen. Tweede is Denemarken met 33,7 uur. De Griekse werknemer werkt per week het meest: 42,1 uur.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) vergeleek de arbeidsuren in 31 OESO-landen. De organisatie combineerde in haar meest recente onderzoek (2010) cijfers uit arbeidsmarkt- en tijdsbestedingsonderzoeken, econometrische schattingen en landenrapportages. Conclusie: met een gemiddelde van 1.377 uur per jaar werkt de Nederlandse werknemer veruit het minst en de Zuid-Koreaan met 2.193 uur het meest.

Nederland staat bekend als een land met een ‘short working hours regime’. Dat heeft volgens een onderzoek van het Centraal Planbureau uit 2005 drie oorzaken. Het aantal verlofdagen voor de Nederlandse werknemer (31 vakantiedagen en 8 feestdagen) ligt boven het Europees gemiddelde van circa 34 dagen. Ook is een voltijds werkweek in Nederland (36,7 uur) relatief kort.

Maar de derde reden is veruit de belangrijkste. Nederland kent veel meer werknemers in deeltijd – en daarmee ook een veel groter aandeel werkende vrouwen. Het grote aantal deeltijdbanen zorgt er mede voor dat de werkloosheid in Nederland (5 procent) ruim onder het Europees gemiddelde ligt (10,1 procent) en veel lager is dan in bijvoorbeeld Griekenland (19,9 procent).

In Nederland, kortom, werken we weinig, maar wel met velen. Zo blijft er relatief veel tijd over voor zorg, huishouden en vrije tijd. Want, zo blijkt uit vergelijkend onderzoek, Nederlanders willen graag álles combineren.

Om dat voor elkaar te krijgen is de Nederlandse arbeidsproductiviteit, de bijdrage aan het bruto binnenlands product (bbp) per gewerkt uur, na Luxemburg en Noorwegen de hoogste van alle OESO-landen. Deels is dat geluk – want ook de opbrengst van de gasbel in Slochteren telt mee in het bbp. Maar deels komt dat ook doordat er relatief efficiënt wordt gewerkt. Griekenland behoort in Europa tot de landen met de laagste arbeidsproductiviteit.

Conclusie

Chris Ostendorf heeft zijn uitspraak correct geformuleerd. Door het grote aantal deeltijdbanen in Nederland werkt de gemiddelde Nederlandse werknemer inderdaad het minste aantal uren in de Europese Unie. De bewering is dus waar. Daarbij moet wel worden aangetekend dat de arbeidsproductiviteit van de gemiddelde Nederlandse werknemer tot de hoogste van de wereld behoort.