Betogers in Moskou verliezen slag

Bij een nieuwe betoging in Moskou tegen Poetin bleek gisteren dat het vuur uit het protest is. Neerslachtigheid overheerst, de middenklasse doet niet meer mee.

De politie arresteerde gisteren 250 betogers bij protesten in Moskou tegen de verkiezing van Poetin tot president. Na vier uur waren ze vrij. Foto Reuters

Het is tegen zeven uur ’s avonds als het Poesjkinplein volstroomt met sombere, terneergeslagen demonstranten. „Het is een verloren zaak”, zegt de 28-jarige Katja. „De komende twaalf jaar hebben we met Poetin te maken. Dan ben ik veertig. Het hadden de beste jaren van mijn leven moeten zijn.”

Vladimir Poetin (59) werd gisteren voor de derde keer gekozen tot president. Na een onderbreking van zes jaar als premier, kan hij nu weer twee termijnen als president volmaken – als hij in 2018 herkozen wordt. En dat zien de betogers wel gebeuren.

Katja voegt zich in de rij voor de metaaldetectiepoortjes. Een leger politieagenten in oproerkostuum staat klaar, met helmen en knuppels. Om de hoek de hulptroepen: politiemannen en militairen met helmen, knuppels, gasflessen en schilden. Het zijn er twaalfduizend, voor zo’n veertienduizend demonstranten.

De opgewekte sfeer die de betogers tijdens hun drie massaoptredens van de laatste maanden omgaf, is een dag na de omstreden maar verwachte verkiezingsoverwinning van Poetin verdampt. De tegenbeweging lijkt verslagen. De hippe, welvarende Moskouse middenklasse, het hart van de eerdere betogingen, is grotendeels afwezig. Hun plaats is ingenomen door bejaarden, mannen en vrouwen van middelbare leeftijd, en agressief ogende ultranationalisten en anarchisten die tot revolutie oproepen en na het protest een niet toegestane mars naar het Kremlin willen houden. Kunstenaar Anton Glatov loopt rond in een draagbare kooi. „Ik ben hierin vrijer dan buiten”, zegt hij.

Even na zevenen beginnen de toespraken van de oppositieleiders. Boris Nemtsov wordt uitgejouwd, evenals oligarch Michail Prochorov, die in de verkiezingen boven verwachting op de derde plaats eindigde. Als de bloggers Sergej Oedaltsov en Aleksej Navalny het woord nemen, raakt de menigte enthousiast. „Wie heeft de macht?” vraagt Navalny. „Wij! Want wij zijn het volk!” De betogers scanderen zijn woorden na.

Navalny lijkt als enige de neerslachtigheid bij de betogers te kunnen wegnemen, al is het niet bij iedereen. „We gaan door totdat Poetin opstapt”, zegt hij. „Hij heeft gelijk”, beaamt de 25-jarige journaliste Nastja Tjoekovskaja, zichzelf moed insprekend. „We moeten ons blijven verzetten en doorgaan, doorgaan.”

„In Moskou heeft Poetin maar 42 procent van de stemmen gekregen”, zegt de 58-jarige historicus Boris Beljenkin. „De gemiddelde Moskoviet hoeft hem niet en dat moeten we hem laten voelen.”

Inmiddels zijn bij het gebouw van de Centrale Kiescommissie, wier voorzitter Vladimir Tsjoerov de verkiezingswaarnemers van de OVSE een paar uur eerder spionnen heeft genoemd, oppositieactivist en schrijver Edoeard Limonov en vijftig van zijn aanhangers gearresteerd. Verderop is een verslaggever van radiozender Echo Moskvy door ultranationalisten afgetuigd.

Dan gaat het snel. Na negenen verzoekt de politie de betogers het plein te verlaten. Maar zo’n vijfhonderd blijven achter. Ze willen, aangespoord door Oedaltsov, het plein bezetten tot Poetin is afgetreden. Betogers gaan rond Navalny en Oedaltsov staan. Maar het helpt niet en ze worden, samen met oppositieleider Ilja Jasjin en milieuactiviste Jevgenia Tsjirikova gearresteerd.

Rond het plein stellen zich bataljons ME’ers en militairen op. Bij de fontein schallen de omsingelde betogers „Rusland zonder Poetin.”

En dan begint de ‘zuivering’, zoals betogers het noemen die aan de rand van het plein achter dranghekken staan. De pleinbezetters en toekijkende journalisten worden hardhandig door de sneeuw naar arrestatiebusjes gesleept. Politiegeneraals kijken lachend toe, als Napoleontische maarschalken bij de slag bij Borodino.

Tegen elven trekt de politie zich terug. Dan keren zo’n tachtig betogers terug naar het plein. „Wij zijn hier om te protesteren tegen de vervalsing van de stembusuitslagen”, zegt de 34-jarige vertaler Maksim Toeljenin. „We gaan door totdat dit regime verdwenen is. Want al ben ik pessimistisch gestemd, ze kunnen niet eindeloos doorgaan met stelen. Eens is namelijk al het geld op en dan gaan de mensen massaal de straat op.”

Vier uur later worden alle 250 arrestanten vrijgelaten. Vanmiddag verschijnen ze voor de rechter. Ze hebben al een nieuwe betoging aangekondigd: op zaterdag.