Van Deutekom is klaar

Paulien van Deutekom stopte zaterdag met schaatsen. De wereldkampioene allround van 2008 merkte dat de drive bij haar weg was.

Zelden glimlachte een sporter zo gelukzalig als Paulien van Deutekom, samen met Sven Kramer in een oldtimer tijdens de ereronde bij de WK allround in Berlijn van 2008. Wereldkampioen? De schaatsster uit het gewest Zuid-Holland en ooit begonnen met een stagecontractje bij de grote TVM-ploeg? „Beestachtig in haar sportbeleving, maar ze kon ook zo open en vrolijk genieten”, herinnert haar toenmalig coach Gerard Kemkers zich.

In tranen kondigde Van Deutekom (31) zaterdag in Thialf haar afscheid aan, kort na haar 1.500 meter. Zestiende tijd, 2.02,80, bijna zeven seconden langzamer dan winnares Ireen Wüst. „Topsport is klaar, ik heb het gehad”, zei ze in eerste instantie nuchter. Zeven jaar afzien in de anonimiteit. Alsnog doorgebroken bij TVM. Zichzelf te ver pushen, ernstig overtraind, ver terugvallen en twee jaar vergeefs terugvechten onder Jac Orie. „Ik geloof geheid dat ik het nog zou kunnen. Maar wil je het nog?”

Haar tranen waren niet van verdriet. „Ik heb er heel veel voor gedaan en heb er heel erg van genoten.” Wel huilde ze van emotie, in het besef dat haar topsportleven nu definitief voorbij is. „Als je terugkijkt, is topsport heel mooi.”

Zelfs, of misschien wel juist na het ultieme gevecht dat ‘de Deut’ jarenlang met zichzelf voerde. Waarin ze al vaker op het punt had gestaan om ermee te stoppen maar dan toch weer doorzette. Met de wereldtitel in 2008 als nooit verwachte beloning.

„In de junioren ben ik al een paar keer over de kop gegaan”, keek ze in Thialf terug. Onder gewestelijk trainer Wim Nieuwenhuizen was rustig aan doen geen optie. „Ze heeft daar zes jaar Spartaans getraind”, zei Wim den Elsen, haar latere trainer in Den Haag, in 2008. „Wie dat aankan, is uit het goede hout gesneden.”

Toen Van Deutekom voor het eerst aan stoppen dacht, wezen ploeggenoten Ralf van der Rijst en Emiel de Jager haar op Den Elsen. „Bel Wim”, zeiden ze. Den Elsen bracht eerder onder meer Gianni Romme, Martin Hersman en Jeroen Straathof naar de top. Hij geeft Van Deutekom een laatste kans in de gewestelijke selectie. Waarom? „Je hebt supertalenten als Kramer, Wüst of Marrit Leenstra. Daar hoef je als trainer niet veel aan te doen. Maar je hebt er ook die niet zo goed kunnen schaatsen. Zoals Romme, Diane Valkenburg of Paulien. Zij hebben meer tijd nodig. Maar zelf hen kun je nog in de juiste richting sturen.”

Naast fysieke talenten herkent hij ook mentale topkwaliteit. „Paulien was enorm leergierig en maakte nooit twee keer dezelfde fout. En ze had een sterk geloof in zichzelf.”

Net als ze landelijk doorbreekt is TVM-coach Kemkers op zoek naar een trainingspartner voor Groenewold en Wüst. Op een stagecontractje mag ze meetrainen, met faciliteiten waarvan ze de zeven jaar daarvoor alleen maar kon dromen. Vooral met Wüst is er een klik. ‘De zelfmoordzusjes’, worden de trainingsbeesten genoemd. Geen grens is heilig, de resultaten zijn ongekend. Naast haar wereldtitel allround behaalt Van Deutekom vier keer goud bij de NK afstanden, drie keer zilver bij de WK afstanden en de wereldtitel ploegachtervolging.

Maar in de zomer van 2008 ‘vermoorden’ de zusjes zichzelf echt. Kemkers staat erbij en kijkt ernaar, als Van Deutekom bij de WK in Hamar na de vijf kilometer naar adem ligt te happen als een vis op het droge. Zevende. Wüst komt in de aanloop naar Vancouver terug op de rails, Van Deutekom niet. Waar haar ‘zusje’ goud wint, zit zij ernstig overtraind op een zeilboot tussen Java en Bali. „Ik stop ermee”, schrijft ze in haar dagboek. Drie dagen later wil ze juist weer door.

Bij coach Orie hervindt ze het plezier, ze traint beter, haar lijf doet het weer. Maar in races door de muur gaan, de gedrevenheid om te winnen? Dit seizoen twijfelt ze hevig. „Mijn drive was één van m’n sterkste punten. Het heeft me gebracht tot wereldkampioen. Als je die niet meer hebt, moet je stoppen.”