Tuinman met sadistisch trekje

Theater

Boiling Frog van Peter de Graef door Toneelgroep Oostpool. Regie: Erik Whien. Gezien: 3/4. Inl.: toneelgroepoostpool.nl

De nieuwe toneeltekst Boiling Frog van de Vlaamse schrijver Peter de Graef is een beetje een hybride geval. Aan de ene kant is het een grimmig-vrolijke zwarte komedie, aan de andere kant een nogal drammerig politiek pamflet. De Graef heeft er zijn onvrede over de consumptiemaatschappij en de schaduwzijde van het kapitalisme in kwijt gewild, maar doet dat met Occupy-plattitudes, als „we hebben geluk vervangen door koopkracht”. Dat inzicht kan nauwelijks nog verrassen – het is jammer dat De Graef het zich op dat punt niet iets moeilijker heeft gemaakt. Maar gelukkig domineert de zwarte komedie, en die is geniaal – mede door het voortreffelijke spel van alle acteurs.

Boiling Frog gaat over de familie Berkema, al eeuwenlang groot in het keramiek. De oudste dochter Adrienne (Bianca van der Schoot) leidt bedrijf en familie met ijzeren hand. Wanneer een broer overlijdt, en zus Emma (Kirsten Mulder) voor de begrafenis terugkeert naar huis, komen de familieverhoudingen op scherp te staan. Een en ander mondt uit in een bloederige apotheose, die even schokkend is als geestig.

Van der Schoot speelt Adrienne heerlijk vet: te harde stem, woedende blik, de mondhoeken permanent omlaag getrokken. Mulder zet er een hilarische Emma tegenover: type goedbedoelende vrouw die continu psychologische inzichten bezigt over „verdrongen persoonlijkheden”. Bram Coopmans is bijzonder geestig als Adriennes inerte echtgenoot Francois, en Stefan Rokebrand maakt een klein monumentje van Pierre, de tuinman met onverwacht sadistische trekjes. Vrijwel alle personages blijken een sinistere kant te hebben, en niemand komt ongehavend uit de strijd.

Dat het enige echt integere personage, dienstmeisje Anna (Maria Kraakman), het grootste slachtoffer wordt, is een prangende maatschappijkritiek, die goed op zichzelf had kunnen staan.