Samenzweerderig mopperen over de macht

Christophe Deloire en Christophe Dubois: Circus Politicus. Uitgeverij Albin Michel 464 blz. € 21,50

Eigenlijk maakt het helemaal niet uit of de Fransen op 6 mei François Hollande naar het Elysée sturen, of toch maar vasthouden aan president Nicolas Sarkozy. Want die twee zijn slechts de inwisselbare clowns in een politiek circus dat voor ons wordt opgevoerd, terwijl de echt belangrijke beslissingen buiten de circustent worden genomen.

Dat is zo’n beetje de stelling van Circus Politicus, een boek waar de auteurs twee jaar lang aan hebben gewerkt, met als doel te onthullen hoe de beslissingen dan wél tot stand komen in die duistere machtscentra, ver weg van elke democratische controle.

U kunt zich de moeite van het lezen besparen, want Deloire, directeur van een journalistenopleiding in Parijs, en Dubois, journalist bij TF1, zijn jammer genoeg niet geslaagd in hun goede bedoelingen.

Hun ambitieuze project is op de beste momenten niet meer dan een vaak interessante opsomming van fenomenen die hun greep op de politieke beslissers de afgelopen jaren hebben vergroot. Dan gaat het bijvoorbeeld om de Bilderberg-groep of het clubje van voormalige Europese Commissarissen voor Concurrentie, dat nauwe banden onderhoudt met ex-bestuurders van Goldman Sachs.

Maar het boek gaat al snel vervelen door de zeurderige anti-politieke en anti-Europese ondertoon en het complotdenken. Zoals de stelling dat de CIA mee bestuurt in de EU.

Wat ontbreekt zijn echte onthullingen of verrassende inzichten in de ‘duistere krochten’ van de macht. Voor wie de Europese politiek een beetje volgt bevat dit boek geen nieuws, en het leeuwendeel van de 82 korte hoofdstukken zou bij iedere opinieredacteur van een goede krant in de prullenmand belanden, wegens te weinig feitelijke onderbouwing of gewoon omdat ze te saai zijn.

De auteurs hebben grote moeite om hun enthousiasme voor het linkse antimondialisme van politici als Arnaud Montebourg en Jean-Luc Mélenchon of econoom Emmanuel Todd te verbergen, en dat maakt het boek ook wel erg Frans. Ondanks enkele buitenlandse uitstapjes naar bijvoorbeeld Guy Verhofstadt gaat het toch vooral over hoe Frankrijk in de Unie staat, hoe het democratische tekort nadelig is voor Frankrijk, en hoe Franse politici daar vrolijk aan meewerken, zoals bij het tegengaan van nieuwe referenda na het debacle van 2005, toen de Fransen net als de Nederlanders de Europese Grondwet verwierpen in een volksraadpleging.

Maar ondanks de nadruk op het belang van de Frans-Duitse as of de financiële wereld in The City hebben de auteurs geen Duitse of Britse bronnen gesproken. Nederlanders figureren wel in het boek, met Europees Commissaris Neelie Kroes als meest vermelde. Ze komt zelfs zo vaak voor, dat de auteurs erin zijn geslaagd haar naam op vier verschillende foute manieren te spellen.