Karikatuur

De Bekende Nederlander is tegenwoordig overal. Vooral bij de Publieke Omroep. Op een enkel programma als Opsporing Verzocht of Radar na (waar de Gewone Nederlander altijd een slachtoffer is), is dit het domein van de tv-persoonlijkheid. Van de Bart Chabots, de Cornald Maassens en de Jan Mulders.

In praatprogramma’s becommentarieert hij de laatste ontwikkelingen op het Binnenhof, in spelshows klinkt zijn bulderend gelach, als het moet heeft hij ook nog wel iets te zeggen over suffe YouTube-filmpjes. De tv-persoonlijkheid deinst nergens voor terug.

Nieuw voor mij was echter dat al die BN’ers daar ook voor worden betaald. Hoeveel, dat hangt af van hun herkenbaarheid. En dus doet iedereen zijn kunstje. Karaktertrekken worden uitvergroot, nuance gaat de deur uit. Jan Mulder speelt vooral dat hij Jan Mulder is. Wat de tv-persoonlijkheid verkoopt is een karikatuur van zichzelf.

En dat kan een zeer lucratieve bezigheid zijn. Zo hoorde ik uit betrouwbare bron dat Marc-Marie Huijbregts voor elk optreden in De Wereld Draait Door een paar duizend euro krijgt. Een paar duizend euro voor een uurtje kirren en kraaien, de handen rond een glas mochaccino geklemd. Zijn uurtarief is dat van een top-CEO.

Maar, zo legde een andere tafelheer me uit, zo raar is dat niet. BN’ers schroeven het marktaandeel op en als De Wereld Draait Door niet betaalt zouden die BN’ers naar een concurrerend programma gaan. Daarom krijgen ook vaste gasten een goed honorarium.

Ik moest denken aan het nieuws van deze week. Aan ministers die rustig drie ton per jaar declareren, Inhollandbestuurders die er met zeven ton vandoor gaan en een falende Vestia-bestuurder die 3,5 miljoen meekrijgt, terwijl ondertussen de huren moeten worden verhoogd wegens wanbeleid.

Ooit zei Rijkman Groenink dat hij die bonus van ABN-Amro helemaal niet had gewild. Hij had hem „in woede aanvaard’. Maar volgens hem hoorde het er nu eenmaal bij. Hij was een bankdirecteur die speelde dat hij een bankdirecteur was. Misschien past het gewoon bij deze tijd. Wie een karikatuur van zichzelf maakt, is verreweg het beste af.

Dit is de eerste column van schrijver Marian Donner. Haar laatste roman is ‘Lily’ (2011), over een zwaarlijvige prostituee. Donner schreef eerder opiniestukken voor NRC Handelsblad en nrc.next en was onder andere telefoniste bij een escortbureau.