brief uit Boston

De Amerikaanse historicus Robert Darnton wil een openbare, digitale wereldbibliotheek. Darnton, die specialist is op het gebied van zowel de Franse Verlichting als van de geschiedenis van het boek, geeft

sinds 2007 leiding aan de bibliotheken van de Universiteit van Harvard. Met meer dan zestien miljoen banden beheert hij de grootste universiteitsbibliotheek ter wereld.

Google Books zet al sinds 2004 boeken op internet. Volgens het bedrijf zijn het al meer dan vijftien miljoen titels. Volgens de schattingen van Google zijn er 130 miljoen boektitels op de wereld. Het streven zou zijn die tegen 2020 allemaal op internet beschikbaar te stellen.

In tegenstelling tot Google Books zou Darntons wereldbibliotheek niet worden beheerd door een onderneming

met winstoogmerk. De verzameling zou in de opvatting van Darnton toegankelijk moeten zijn voor iedereen, altijd en overal, en vooral ook: kosteloos.

Zijn plannen voor het non-profit Internet Archive zijn inmiddels ver gevorderd. In een interview met de Boston Globe gaf Darnton onlangs een toelichting. In tegenstelling tot Google Books zou zijn bibliotheek bijvoorbeeld bibliothecarissen hebben. „We hebben bibliothecarissen nodig die de enorme wirwar van informatie aankunnen die er in cyberspace aanwezig is. Men denkt dat als je Google gebruikt, je precies vindt wat je nodig hebt. Maar je hebt echt hulp van specialisten nodig.”

Dat is toch een van de kenmerkende problemen van het internettijdperk?

„Men verkondigt wel eens dat we het ‘informatietijdperk’ zijn binnengetreden, alsof informatie vroeger niet bestond. Ik denk dat elk tijdperk een informatietijdperk was, elk op zijn eigen manier en conform de beschikbare informatiedragers. [...]”

Wie zullen gebruikmaken van uw bibliotheek?

„Ik ben ervan overtuigd dat er overal mensen zijn die gewoon iets willen schrijven om hun eigen wereldvisie uit te drukken en dat ze daar materiaal voor nodig hebben. [...]

Om kort te gaan: ik denk dat onze bibliotheek de toegang tot kennis zal democratiseren.”

Heeft uw specialisatie inzake de Franse Verlichting uw werk aan dit project beïnvloed?

„Ik wil wel toegeven dat ik geïnspireerd word door mensen als Jefferson en Condorcet en anderen die dachten dat het verschaffen van toegang tot kennis absoluut essentieel is voor de hele aard van onze samenleving. De Verlichting werkte met het idee van ‘de republiek der letteren’, hetgeen betekent dat er een soort literaire of geestelijke wereld zou zijn zonder politie en grenzen en linguïstische of disciplinaire obstakels, en dat iedereen welkom zou zijn in deze wereld – iedereen even welkom. Men denkt ongetwijfeld: zo’n professor uit Harvard loopt met zijn hoofd in de wolken. Dus er is me veel aan gelegen om dit niet als een utopische fantasie te presenteren. Tegelijkertijd denk ik overigens dat utopieën heel erg belangrijk zijn.”

Het hele interview is te lezen in het tijdschrift 360, een selectie uit de internationale pers (360mag.nl).