Red de wereld met dertien onorthodoxe ideeën

Bezuinigen of hervormen? Lasten verzwaren of lasten verlichten? Schulden afbouwen of nieuwe schulden maken?

Niet alleen het kabinet Rutte staat sinds donderdag voor die vraag. Heel Europa en de Verenigde Staten kampen sinds de kredietcrisis van 2008 met de kwestie: hoe krijgen we onze met schulden overladen haperende economieën weer aan de praat?

Wanhoop niet, redding is nabij. En wel in de vorm van een speciale bijlage bij de editie januari-februari van het politiek-economische Amerikaanse magazine Foreign Policy (FP).

Het hart van het nog geen dertig pagina’s tellende special report wordt gevormd door dertien onorthodoxe adviezen van (volgens FP) „de slimste mensen ter wereld” om de wereldeconomie er weer bovenop te helpen. Over hun intellectuele capaciteiten valt te twisten, prikkelend zijn ze in elk geval wel.

Neem Barney Frank, de democraat in de financiële commissie in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden die mede-naamgever is van een stevig pakket aan regels voor banken. Zijn advies: snijd in de belachelijk hoge Amerikaanse defensie-uitgaven en doe er iets beters mee (schuldreductie bijvoorbeeld). Franks analyse is scherp: Europa en de VS doen in hun crisisbestrijding eigenlijk alles fout: ze snijden in de uitgaven op korte termijn om de tekorten te dempen, maar laten na hervormingen voor de lange termijn door te voeren die de groei aanjagen en toekomstige tekorten voorkomen.

Vaak is in de bijdrages de paradox de crux. Wat bijvoorbeeld te denken van het advies van economisch consultant Diane Coyle aan overheden om massaal mensen aan te nemen in plaats van te ontslaan. Mondiaal bedraagt de werkloosheid inmiddels 6,1 procent, ofwel ruim 200 miljoen mensen. Zeker, ze (allemaal) van staatswege inhuren kost een hoop geld, maar dat valt in het niet bij de kosten van een verloren generatie aan werklozen die nooit meer aan de bak komt. En afgezet tegen de 1.000 miljard dollar die de banken wereldwijd nog steeds ontvangen aan steun, is een mondiaal en breed werkgelegenheidsoffensief (denk: infrastructuur, denk ook: cultuur) helemaal zo duur nog niet.

Minder verfrissend is het idee van de economen Menzie Chinn en Jeffrey Frieden om de inflatie naar zo’n niveau te jagen dat de schulden vanzelf als sneeuw voor de zon verdwijnen. Zeker, de schuld wordt relatief gezien minder waard, maar opgebouwde spaartegoeden én het vertrouwen in politieke en monetaire instituten wordt er door uitgehold. En dat is nog los van het gevaar van een ontketend inflatiemonster, dat vrij makkelijk uit, maar heel moeilijk weer in zijn kooi te krijgen is.

Ook de bijlage van Paul Kedrosky (van non-profit organisatie de Kaufmann Foundation) hapert economisch. Hij pleit voor een wereldwijde collectieve en private schuld-kwijtschelding, een massaal faillissement. Wie dat serieus neemt, weet zeker: de volgende schuldencrisis is dan dichterbij dan ooit.

Milton Friedman wordt instemmend aangehaald in een bijdrage van Robert Frank, auteur van de Darwin Economie. Hij pleit voor een progressieve consumptiebelasting voor de rijken (zij die meer dan 5 ton per jaar consumeren). De belasting gaat in als de werkloosheid op nul staat, zodat de rijken een prikkel hebben om voordat het zover is fors te spenderen.

En zo gaat het nog wel even door. Soms praktisch, soms provocerend, maar allemaal origineel. Beter te pruimen in elk geval dan het wat cynische afsluitende essay van de in Brussel woonachtige Brit Gareth Harding over het gebrek aan Europese cultuur en identiteit. Dat kan worden overgeslagen.

De onderhandelaars van CDA, VVD en PVV doen er goed aan de FP er eens even rustig op na te slaan dit weekend. De politieke schuttersputjes en barricades kennen we nu wel, het is tijd voor onorthodoxe stappen. En mochten ze er in het Catshuis niet uitkomen, volg dan het dertiende en laatste advies, van filosofieprofessor Daniel C. Dennett: ga op vakantie! Want wie werk en zorg af en toe even helemaal achter zich laat, komt op ideeën die de wereld pas echt verder helpen.