Netwerken en flirten in het flexkantoor

De kantoornomade rukt op in Nederland. Het aantal zelfstandigen zonder personeel groeit, en daarmee het aantal flexibele werkplekken. ‘Een ontwerper heeft genoeg aan zijn eigen laptop.’

Europa, Nederland, Rotterdam, 23-02-2012,Good Place 2 Work.De flexibele werkomgeving met de female touch. Werken, klanten ontvangen en elkaar ontmoeten. foto Evelyne Jacq Evelyne Jacq

De Rotterdamse loopbaancoach Tessa Faber moest voor haar werk veel reizen. Cliënten thuis ontvangen was geen optie – dan moesten zij steeds langs de kattenbak. Niet echt een prettig begin voor een gesprek, vond Faber. Een draaiende wasmachine op de achtergrond was ook een nadeel. Veel te veel afleiding. Permanente ruimte huren in een duur kantoorpand zag Faber niet zitten. Dus zocht de loopbaancoach naar een plek die ze tegen een laag tarief kon huren op de tijden wanneer het haar uitkwam.

Faber is een kantoornomade. Ze behoort tot een groeiende groep van voornamelijk zzp-ers (zelfstandigen zonder personeel) die niet gebonden zijn aan een vaste werkplek. Ze maken dankbaar gebruik van de draadloze infrastructuur en kunnen bijna overal werken.

Loop op een doordeweekse dag het Amsterdamse café Dauphine of La Place in Utrecht binnen. Grote kans dat je meerdere kantoornomaden aantreft. Kenmerken: laptop op tafel, kop koffie er naast, telefoon in de aanslag en een stapel papieren in de hand. Overal in Nederland duiken ze op. In horecagelegenheden, openbare bibliotheken en ook op centrale locaties die geheel ingericht zijn voor deze flexwerkers. Britten hebben er de term third space aan gegeven. De derde ruimte, naast de kantoortuin en de werkplek thuis.

Hoeveel kantoornomaden Nederland precies telt, is onbekend. In totaal zijn er volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) momenteel 728.000 zzp-ers actief op de arbeidsmarkt. Het is een diverse groep, volgens hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen van de Universiteit Tilburg: „Steeds meer jongeren die een eigen bedrijf opstarten, werken op deze flexibele manier. Maar ook 40-plussers hebben de omslag richting het kantoorloze werken gemaakt.”

Technische vindingen als de gsm en wifi enerzijds en anderzijds kostenbesparing hebben het werken op flexibele plekken gestimuleerd. Wilthagen: „Zelfstandigen hebben geen kantoor meer nodig. Een ontwerper heeft genoeg aan zijn laptop. Hij huurt liever voor tachtig euro per maand een flexibele werkplek in plaats van dure kantoorruimte te betrekken.”

Dat werkgevers vaker tijdelijk personeel inhuren heeft de groei van het aantal kantoornomaden ook versterkt, volgens de hoogleraar. „Organisaties beperken zich tot de krimpende kern van vast personeel. Mensen worden in toenemende mate ingehuurd op basis van competenties en per project. Daarna hopt de zelfstandige professional weer naar het volgende project.”

Voor de flexwerkers zelf is vooral de scheiding tussen werk en privé belangrijk, blijkt uit een rondgang langs drie werkplekken voor kantoornomaden (zie kaders). De partner, kinderen en het huishouden worden als belangrijkste punten van afleiding genoemd.

Uit onderzoek door het Britse Regus, dat flexibele werkplekken faciliteert onder 17.000 kantoornomaden wereldwijd, blijkt dat 75 procent van de ondervraagden scheiding van werk en privé als dé reden noemt om te werken in een derde ruimte. Ze voelen zich productiever en ervaren minder stress, omdat ze niet continu met hun werk bezig zijn.

Ook de aanwezigheid van andere zzp-ers en flexwerkers wordt als prettig ervaren. Het maakt kennisuitwisseling mogelijk. Je krijgt een frisse blik op je eigen werk, zeggen de respondenten.

Wilthagen: „De productiviteit van mensen die veel thuiswerken neemt in het begin vaak toe, daarna zie je dat ze worden opgeslokt door privézaken. En mensen willen altijd op zoek naar andere mensen. Informatie delen, gesprekken voeren op de werkvloer.”

Wilthagen denkt dat het werken op verschillende, flexibele werkplekken zich de komende jaren zal doorzetten. „Deze zzp-ers zijn voorlopers. Bedrijven zoeken bepaalde kennis en ervaring voor een project, freelancers brengen die in.” Dat kan natuurlijk alleen, omdat Nederland een typische diensteneconomie heeft. „Als we alleen fabriekswerk zouden hebben, zouden er veel minder kantoornomaden zijn.”