De twee Mario’s zetten de toon in Europa

In de week dat iedereen aan de lippen hing van de ECB en het CPB, tikte de Dow Jones-index de 13.000 punten aan. Is de komst van Ziggo en Douwe Egberts een teken van herstel?

Het was de week van de grote getallen en van hoop en vrees. De ECB pompte met een bijzondere lening 529 miljard euro in het Europese bankensysteem. Als gevolg van deze voor Europa ongekende operatie neemt de hoop toe dat de bevriezing van de Europese kapitaalmarkt die eind vorig jaar nog dreigde, definitief is gekeerd.

Het grote getal dat vrees aanjaagt, kwam van het Centraal Planbureau. Trefwoord: bezuinigen. Op basis van de CPB-prognose voor de Nederlandse economie in 2013 moet de Nederlandse overheid volgend jaar tussen de 9 en 15 miljard bezuinigen om het begrotingstekort beneden de met Europa afgesproken grens van 3 procent te krijgen.

De strijd tegen de Europese schuldencrisis wordt op vele borden gespeeld. Het financieringsbord is zeker het grootste, maar het bezuinigingsbord is waarschijnlijk het belangrijkste. Alle deskundigen zijn het erover eens dat een schuldencrisis alleen maar kan worden opgelost door het aflossen van die schulden. Al zal in Nederland zeker een debat ontstaan over de timing en het tempo van de schuldreductie.

ECB-baas Mario Draghi heeft een manier gevonden om de directe gevolgen van de Europese schuldencrisis, de extreem snel oplopende rente in Italië en Spanje, te beteugelen. Draghi mag lidstaten van de eurozone niet rechtstreeks steunen. Maar door banken te overvoeren met miljardenleningen tegen een zeer lage rente (1 procent voor leningen met een looptijd van drie jaar) heeft de ECB zijn geldpers als het ware aan private banken gegeven.

De ECB faciliteert met de geldleningen een zogeheten carry trade: banken lenen bij de ECB tegen 1 procent en kopen met dat geld obligaties van de Italiaanse staat (2,25 procent rente voor een lening met een looptijd van twee jaar) en de Spaanse staat (3,40 procent voor een lening met een looptijd van drie jaar).

Het is een vrijwel waterdichte manier om gratis geld te verdienen. En het werkt als een zonnetje. Op het hoogtepunt van de eurocrisis moest de Italiaanse staat ruim 7 procent rente betalen op een obligatie met een looptijd van tien jaar. Afgelopen donderdag daalde de Italiaanse tienjaarsrente onder de 5 procent. Zie hier het succes van de twee Mario's. De Italiaanse premier Mario Monti en de Italiaanse president van de ECB Mario Draghi hebben de Italiaanse staat in nog geen drie maanden tijd van de ondergang gered. Al waren daar natuurlijk wel draconische bezuinigingen in Italië en ongekende stimuleringsmaatregelen van de ECB voor nodig.

De Nederlandse rente ligt op dit moment op zeer comfortabele niveaus. Voor obligaties met looptijden tot twee jaar hoeft minister De Jager maar een rente van 1 procent te betalen en een lening met een looptijd van tien jaar is dat slechts 2,25 procent. Gegeven het feit dat de Nederlandse inflatie in 2011 net boven de 2 procent lag, leent Nederland vrijwel gratis. Toch fijn, die AAA-rating.

Maar om die status te behouden moet Nederland de komende jaren keihard gaan bezuinigen. Als Nederland wil voldoen aan de Europese eis om het begrotingstekort terug te brengen tot 3 procent is een bezuiniging van minimaal 9 miljard nodig. Dat bedrag kan, afhankelijk van de negatieve gevolgen die de bezuinigingen weer hebben voor bijvoorbeeld de belastinginkomsten, oplopen tot 15 miljard euro. In een jaar welteverstaan en bovenop de eerder aangekondigde bezuinigingen van 18 miljard voor de lopende kabinetsperiode. Het wordt spannend in Den Haag de komende weken.

In het licht van deze sombere berichten over de Nederlandse economie, kwam er opmerkelijk positief nieuws van de Amsterdamse beursvloer. Kabelaar Ziggo en koffiebedrijf Douwe Egberts maakten bekende dat dit voorjaar een beursnotering aan zullen vragen aan de Nederlandse beurs. Het laatste bedrijf dat zich meldde op Beursplein 5 was Delta Lloyd in 2009. Twee grote Nederlandse bedrijven die in een week een beursgang aankondigen; dat is sinds mensenheugenis niet meer gebeurd.

En dat in een week dat de toonaangevende Amerikaanse Dow Jones-index voor het eerst sinds medio 2008 weer boven de grens van 13.000 punten kwam. Hoewel de index dat niveau niet tot het einde van de handelsdag kon vasthouden, is het een teken van vertrouwen in de Amerikaanse economie.