Partij van de Inhoud

Opnieuw dat appèl aan inhoud. Alle kandidaat-fractieleiders van de PvdA willen worden verkozen op basis van hun ideeën. Het mag niet gaan om het poppetje. Nebahat Albayrak reageerde furieus toen Pauw en Witteman het wilden hebben over haar vrouw-zijn of Turkse afkomst. Zonde, want ze had tot dan toe een prettig imago. Slim, ambitieus, beetje sexy zelfs, met die schalkse sms’jes in de Kamer. Voorgoed verpest. En niks geleerd van de afgang van Cohen.

Hoogleraar rechtsfilosofie Andreas Kinneging en zijn ghostwriter Naema Tahir bereden hetzelfde paard: al die aandacht voor de vorm is de teloorgang van de politiek. Echt goede mensen, die met inhoud dus, maken geen kans op tv. Kinneging had een wat curieus voorbeeld: Nixon won in 1960 het debat op de radio van Kennedy, want zijn verhaal was beter. Op tv won echter Kennedy; zag er vitaler uit, zweette niet, keek niet zo nors. Onterecht volgens Kinneging, want Nixon was toch echt een betere president geweest. Met zulke voorbeelden heb je geen argumenten meer nodig.

Beeld en vorm, dat is emotie. En goede beslissingen nemen we op basis van rationele overwegingen. Verkiezingsprogramma’s, plannen, cijfers, dat is waar het om gaat. Wie denkt dat het zo werkt stevent vanzelf af op nul zetels. Filosoof en hersenwetenschapper Joshua Greene kwam erachter dat iedere beslissing in essentie emotioneel is. Ook rationele argumenten worden gewogen door de emotie-centra in het brein. Zonder emotionele waarde tellen ze niet mee. Veel succes daar bij de PvdA met al die inhoud.

Veel zorgelijker is de achterliggende ideologie: emotie is fout, onderbuikgevoelens zijn voor de lagere diersoorten. Het is juist precies andersom: pure ratio leidt tot moreel verwerpelijk gedrag. Neuroloog Damasio keek naar patiënten bij wie de emotie-centra in het brein waren beschadigd. Zij beredeneerden alles rationeel. Het IQ leed daar niet onder, maar het dagelijks leven des te meer. Hoe nog onderscheid te maken tussen vlees of vis vanavond? Maar belangijker, hij liet zijn patiënten ook lastige morele beslissingen nemen: offer ik het leven van een onschuldige voorbijganger op om het leven van vijf mensen in een gevaarlijke situatie te redden? Voor die patiënten een simpele rekensom: één dode is minder dan vijf, dus doen. Voor ons normale – emotionele en dus morele – wezens een heel andere afweging: wat voelt goed?

De ratio is amoreel. En daarmee ongeschikt om ons gedrag te bepalen. Al te ver doorgevoerde ratio leidt tot bureaucratie, totalitaire systemen, en instituten waar menselijke waarden worden gemangeld. Dat Ronald Plasterk moge winnen. Met zijn leuke hoed.