Ook Belgrado is Europese stad

Europa is herkenbaar aan het uiterlijk van zijn hoofdsteden en van zijn trams, wordt wel gezegd. Als architectuur en openbaar vervoer inderdaad het aanzien van Europa bepalen, dan kwalificeert Servië zich voor het lidmaatschap van de Europese Unie. Net als Kroatië, dat in de wachtkamer zit en medio 2013 mogelijk volwaardig lid wordt van de EU. In die zin is het besluit van de regeringsleiders gisteren in Brussel logisch om ook Servië als kandidaat-lid tot de vestibule toe te laten.

De langzame toenadering is een voorbeeld van wat Europa vermag. Ruim tien jaar is Servië onder druk gezet om stappen te zetten waar het oude kernland van voormalig Joegoslavië niet aan wilde.

Veel Serviërs keken terug op de (burger)oorlogen in Kroatië, Bosnië en Kosovo alsof zij geen daders maar louter slachtoffers waren. Belgrado wenste lange tijd niet ruimhartig mee te werken met het Joegoslavië- tribunaal. En Servië was niet bereid om de eenzijdige onafhankelijkheid van Kosovo als feit te aanvaarden.

Onder druk van de EU kon en wilde de Servische regering deze halsstarrigheid niet langer volhouden. Belgrado leverde de belangrijkste verdachten (Karadzic, Mladic Hadzic) uit aan het tribunaal. Servië erkent Kosovo weliswaar niet als zelfstandige staat, maar werkt samen met de Europese- en NAVO-missies in Kosovo. Het heeft ook de positie van de Roemeense minderheid in Servië gegarandeerd.

Dit is in belangrijke mate de verdienste van president Tadic, die het aandurfde om gehoor te geven aan de Europese eisen. Of de kiezers daarin meegaan, zal blijken bij de parlementsverkiezingen van mei.

Het is nu de beurt aan Europa om vol te houden. De criteria voor een lidmaatschap zijn helder. Servië moet een stabiele democratische rechtsstaat zijn. De markteconomie moet er functioneren. En het land moet zijn wetgeving aanpassen. Dat is geen sinecure voor Servië.

Maar ook als Belgrado daarin vooruitgang boekt, op papier maar vooral in de praktijk, is Servië nog niet zeker. Want uitbreiding van de EU is dezer jaren geen populair idee. De lidstaten zijn nu vooral met zichzelf bezig. Bovendien was de toetreding van Roemenië en Bulgarije in 2007 prematuur. Verdere expansie op de Balkan is een verliezend electoraal thema, weten de politici in de meeste EU-landen.

Toch moeten de regeringsleiders die gisteren hebben ingestemd met een eerste stap naar een volwaardig Servisch lidmaatschap, hun rug recht zien te houden. Natuurlijk zijn de fouten die zijn gemaakt in de toegeeflijke houding jegens Roemenië en Bulgarije niet voor herhaling vatbaar. Consequente strengheid is nodig. Maar de Europese karavaan moet niet bij Belgrado stoppen, louter en alleen omdat er elders geen draagvlak voor is. Dat zou niet alleen oneerlijk zijn tegenover Servië, maar zet ook de deur open naar desintegratie van de EU zelf.