Luizen? Lekker vlooien!

Nog steeds heerst er hoofdluis op de scholen. Ouders vertrouwen te veel op bestrijdingsmiddelen.

Afgelopen woensdag was het Nationale Luizendag. Op internet heeft een bestrijdingsmiddelenfabrikant een luizenradar ingesteld. Het RIVM heeft een gloednieuw instructiefilmpje gemaakt om van deze zeer hardnekkige beesten af te komen; hoofdluis leeft, zou je kunnen zeggen. Als luizenmoeder op een basisschool kan ik erover meepraten: bij de routinecontrole van gisteren bleek dat er bijna geen klas zonder besmetting was.

Er zijn geen cijfers beschikbaar over het aantal besmettingen met hoofdluis op scholen in Nederland, maar zoek eens op #hoofdluis op Twitter en je weet dat het een hardnekkig probleem is. Tegenwoordig wordt het zelfs op middelbare scholen aangetroffen. Ondanks, of misschien dankzij alle bestrijdingsmiddelen schijnen we er niet vanaf te kunnen komen. Het lijkt een beetje op het antibioticaverhaal.

Mensen laten graag de oplossing voor al hun problemen over aan ‘de wetenschap’, of ‘de techniek’, maar we vergeten dat we soms zelf de enigen zijn die iets aan de situatie kunnen veranderen, en dat dat bloed, zweet en tranen zal kosten. We zijn tegenwoordig zo gemakzuchtig, zo vies van beesten en hebben zo’n groot vertrouwen in ‘de middelen’, dat we ons niet meer realiseren dat je alleen met noest handwerk van hoofdluis afkomt.

Bij ons op school zie ik kinderen waarbij de levende beesten permanent over het voorhoofd krioelen. Als ik dan de ouders vraag of ze er wel wat aan doen, zeggen ze dat ze ‘elke dag spul gebruiken’. Gif, dus. Lekker, voor je kind! En het helpt niet eens. De hoofdluis trekt zich weinig aan van verdelgingsmiddelen; de beesten worden gewoon resistent, als bacteriën tegen antbiotica.

Een betere manier om van de luizen af te komen, en dat wordt gelukkig ook benadrukt in het nieuwe instructiefilmpje van het RIVM, is kammen met een fijngetande kam. Omdat dat in veel gevallen heel moeilijk is (probeer maar eens met zo’n kam door kroeshaar te gaan, of door zo’n prachtig dikke bos middenoostelijk haar), is het nog beter om gewoon met je vingers alle neten uit het haar te trekken.

Twee weken lang zul je elke dag alle leden van het gezin moeten kammen, en stuk voor stuk de aan de haren vastgeklonken neten eruit moeten trekken tussen de nagels. Een rotwerk, ja, ik weet waar ik het over heb. Alleen ter aanvulling kun je dan nog bestrijdingsmiddelen gebruiken, bijvoorbeeld met de stof dimeticon erin, dat niet giftig is maar alleen een soort siliconenlaagje om de luis heen legt, zodat deze stikt.

Ergens vind ik het een fantastisch idee, dat in deze moderne tijden een heel klein beestje de mensheid dwingt om zich te gedragen als haar voorouders. We kunnen wagentjes naar Mars sturen, communiceren met elkaar via steeds kleinere en plattere apparaatjes, we groeien nieuwe lichaamsdelen uit stamcellen, maar moeten elkaar dagelijks vlooien, net als de apen.

Mirjam van Zelst

Freelance journalist