Het Nederlandse miljardentekort leidt tot leedvermaak in Europa

Een opvallend geluid uit de oppositiebankjes. Misschien zijn de ramingen van het Centraal Planbureau wel niet zo negatief als ze lijken, denkt D66-Kamerlid Wouter Koolmees. „Incidentele tegenvallers bij diverse ministeries kunnen het beeld negatiever maken dan het in werkelijkheid is. Die tegenvallers waren er vorig voorjaar ook, zijn er bijna elk jaar en moeten door elke minister worden goedgemaakt. Dat telt al snel op tot 3 miljard euro.”

Koolmees, voormalig ambtenaar van het ministerie van Financiën, vindt het opvallend dat het begrotingstekort in de ramingen van het CPB in 2013 niet terugloopt, terwijl de economie volgend jaar wel aantrekt. „Als de ministers die tegenvallers wegwerken, hou je een tekort van 4,0 in plaats van 4,5 procent over. Ik heb inmiddels om meer informatie van de minister van Financiën gevraagd.”

Maar ook 4 procent is nog altijd te veel volgens Brussel. D66 houdt toch vast aan een maximaal tekort van 3 procent? Dat betekent minimaal nog 6 miljard extra bezuinigen.

„Wij hebben altijd gezegd, en dat zeggen we nog steeds, dat we ons willen houden aan de Europese regels. Die regels hebben niet alleen betrekking op het tekort van komend jaar, maar ook op de staatsschuld en het tekort op de langere termijn. Als je dat laatste, de zogeheten houdbaarheid, verbetert door structurele hervormingen door te voeren, verbetert het plaatje enorm. Daar zal de Europese Commissie zeker oog voor hebben.”

Maar toen de PvdA liet weten voor volgend jaar niet te willen voldoen aan de tekorteis van Brussel, noemde u dat onverantwoord. Wat is dan het verschil met uw standpunt?

„Verschil is dat zij direct die 3 procent in twijfel trekken, zonder daar hervormingen tegenover te stellen. Ze willen de AOW-leeftijd niet eerder verhogen, het ontslagrecht niet versoepelen. Op die manier kies je niet, maar schuif je alles voor je uit. Dat vind ik onverantwoord.

„Dat vooruitschuiven gebeurt al veel te lang. In 2006 stelde D66 voor om de AOW-leeftijd te verhogen en de woningmarkt te hervormen. Het houdbaarheidsprobleem, door de vergrijzing, diende zich toen al aan. VVD en CDA hadden dit toen ook al in hun programma’s staan, maar zij konden of durfden het niet in te voeren. In plaats daarvan is er alleen maar te veel geld uitgegeven.”

Hervormingen klinken fraai, maar die leveren in de praktijk toch bijna niets op in 2013?

„Dat is niet waar. De hervorming van de woningmarkt levert in het eerste jaar inderdaad nauwelijks iets op. Maar helderheid over wat we gaan doen met de hypotheekaftrek neemt wel veel wantrouwen weg en geeft de huizenmarkt ongetwijfeld een stimulans. Voer bijvoorbeeld dat plan snel uit waar die 22 economen vorige week mee kwamen.

„De hervorming van de arbeidsmarkt levert wel direct geld op. Als de AOW-leeftijd volgend jaar met drie maanden wordt verhoogd, levert dat 300 miljoen op. Versoepeling van het ontslagrecht levert een vergelijkbaar bedrag op. Vergroening van de economie – een hoger btw-tarief op vlees en rode diesel [voor o.a. landbouw] – levert in 2013 al 800 miljoen op. Hogere eigen bijdrage in de zorg voor mensen met hogere inkomens kan samen met andere maatregelen in de zorg 1 miljard opleveren.”

Maar ook die hervormingen en lastenverzwaringen zijn niet voldoende om op 3,0 procent uit te komen. Dan zijn er nóg bezuinigingen nodig. Zijn al die inspanningen het waard om ons aan de afspraken met Brussel te houden?

„Het gaat mij erom dat we, zoals het er nu uitziet, meer dan vijf jaar een tekort hebben van boven de 3 procent. Voor 2015 is een staatsschuld voorzien van 78 procent van het bruto binnenlands product. Dat was in 2007 nog 45 procent. Als de rente 1 procentpunt stijgt, kost ons dat direct 5 miljard euro. Dat zijn voor mij veel belangrijkere feiten dan alleen maar ‘afspraak is afspraak’.”