De zoektocht naar ‘Feminem’

Maar hoe de blanke rapsters omgaan met de gettocultuur roept weerstand op.

Saul van Stapele

Hiphoprecensent

Iggy ‘pussy, pussy, pussy’ Azalea maakt onderdeel uit van een nieuwe lichting blanke rapsters, waartoe ook Kreayshawn behoort.

Het zijn witte vrouwen met een grote mond die met gretigheid onthaald worden door de muziekindustrie. De Australische Iggy Azalea tekende bij Interscope, het label dat met Tupac, Eminem en Marilyn Manson een naam opbouwde door te shockeren. Kreayshawn kreeg een deal ter waarde van een miljoen dollar bij Sony.

De opkomst van deze nieuwe lichting rapsters roept in het wereldje kritiek op. „Hoe kun je een witte vrouw steunen die zichzelf een ‘weggelopen slavendrijver’ heeft genoemd?”, tweette rapster Azealia Banks dinsdag. Banks noemde het feit dat het Amerikaanse hiphoptijdschrift XXL deze week haar collega Iggy Azalea op de cover zette als een van de beloften van 2012, „all wrong”. Banks is niet tegen blanken, zegt ze, maar wel tegen mensen „van buiten mijn cultuur die belangrijke aspecten ervan trivialiseren”.

Ook het tijdschrift zelf is ambivalent over de keuze. Dit jaar mochten de lezers van XXL voor het eerst één van de namen uitkiezen voor de jaarlijkse Freshman-beloftenlijst. „We hadden geen idee dat Iggy Azalea zoveel stemmen zou krijgen”, schrijft hoofdredactrice Vanessa Satten in een verklaring die blijkbaar nodig was.

Het enthousiasme van de industrie voor blanke rapsters, is eenvoudig te verklaren. Platenmaatschappijen smachten al jaren naar een vrouwelijk equivalent van de verkooprecords brekende Eminem. Die zoektocht naar ‘Feminem’ is een direct gevolg van de economische vaststelling die Eminem zelf in 2002 deed in ‘White America’: „Look at my sales, let’s do the math, if I was black I would’ve sold half.”

Ook de wrevel in de hiphopscene is logisch. Waar Eminem zijn huidskleur nog als gevoelig onderwerp benaderde, draaien veel blanke rappers tien jaar later zonder voorbehoud mee in hiphop, inclusief gretig gebruik van symbolen, onderwerpen en geuzennamen. Kreayshawn werd gekritiseerd vanwege haar gebruik van het woord ‘nigga’.

Hiphop schuift ook in Amerika in de mainstream steeds meer op van straatcultuur naar middenklassencultuur. Daarbij verschuiven codes en dominante visies op seksualiteit, mode en ras. Iggy Azalea’s vriend A$ap Rocky, een veelbelovende nieuwe naam, brak onlangs nog een lans voor een meer homovriendelijke hiphopindustrie. Kreayshawn en Azealia Banks zijn openlijk biseksueel. En de grote rapnamen die de afgelopen jaren doorbraken – Drake, J. Cole, Wiz Khalifa – hebben net zo weinig binding met macho-straatcultuur als veel luisteraars die hiphop volgen.

De pijn van Azealia Banks zit niet in die verandering – waar ze zelf integraal deel van uitmaakt – maar in de wijze waarop blanke rapsters haar cultuur benaderen. Hoe ze gettostijlen en sociale thema’s als criminaliteit en slavernij hanteren als hippe gimmicks; de voormalige protestcultuur als het nieuwste handtasje.

Het sluit aan op een geschiedenis waarin talloze vrouwelijke rapsters als gimmick in de markt werden gezet, van de damesvariant van NWA (HWA, een afkorting voor ‘Hoes With Attitudes’) in de jaren tachtig, tot Snoop Dogg-kopie Da Brat in de jaren negentig. Elke rapper tekende wel een halfnaakte, grofgebekte vrouw op zijn label, waar we vaak nooit meer wat van hoorden.

Soms trok zo’n vrouw het heft naar zich toe. Zoals Lil’ Kim, Foxy Brown en recent Nicki Minaj, respectievelijk de pupillen van The Notorious B.I.G, Jay-Z en Lil’ Wayne. En met enige regelmaat was er een rapster die puur op talent indruk maakte. MC’s als Queen Latifah, Lauryn Hill, Bahamadia, M.I.A, Missy Elliott. Precies zoals Eminem met zijn acrobatische rijmschema’s van zijn huidskleur een non-issue wist te maken.

Het is die lijn waar de frisse Azealia Banks bij aan lijkt te willen sluiten. Het maakt haar de interessantste naam van de nieuwe lichting.

Het eerste werk van Iggy Azalea is gratis te downloaden op iggyazalea.com. Kreayshawns mixtape Kittys and Choppas is te vinden op www.datpiff.com. Azealia Banks is te bekijken via YouTube en MySpace.