De eenvormigheid van het Nederlandse dorpsplein

Hans van der Meer: Nederland - Uit voorraad leverbaar Uitgeverij Y_Paradox, € 39,50 ****

De keuze voor het straatmeubilair in Nederland is een bewuste. En dan niet eentje uit pakweg twee prullenbakken, maar – zoals de catalogussen van straatmeubilair toont die Hans van der Meer in zijn boek heeft toegevoegd – eentje uit vele, in alle mogelijke vormen, kleuren en maten. En dat geldt niet alleen voor de prullenbakken, maar ook voor de paaltjes, lantaarns, bankjes, bloemenbakken, etc. Het is een kwestie van vraag en aanbod. Elke gemeente wil zich onderscheiden en de winkelstraten een eigen identiteit geven. Wie de foto’s naast elkaar ziet, ziet hoe inwisselbaar alles is – en typisch Nederlands.

De catalogussen, daar komt alles vandaan. De straatbeelden die Hans van der Meer fotografeerde, zijn het resultaat. Als oorzaak en gevolg zijn ze in het boek samengevoegd. Juist in de stadskernen van middelgrote steden is door gemeenten de afgelopen decennia veel gebouwd. Veel factoren zijn van invloed op de keuze voor de inrichting: smaak, regelgeving, ambitie en toeval. Hierdoor wordt het straatbeeld altijd een fascinerend compromis. Het zijn die compromisdorpspleinen en winkelstraten die Van der Meer fotografeerde. Hij heeft daarmee een volledige doorsnede van ons land kunnen maken.

De fotografie van Van der Meer kan je saai vinden, afstandelijk en observerend, de kleuren vlak door het typisch Hollandse licht. Maar wie zijn werk kent, weet dat daar juist de kracht in zit. Die bijna repetitieve herhaling maakt dat je andere dingen gaan opvallen. De foto zelf leidt niet meer af van dat wat er op de foto is te zien. De eenvormigheid van de beelden benadrukt de eenvormigheid van Nederland. De mensen op de foto’s beleven archetypisch anekdotische situaties, als poppetjes in het decor, helemaal zoals het door hogerhand bedoeld is. We kijken niet meer naar foto’s, maar naar onszelf. En daarvoor hebben we fotografen met een blik als die van Van der Meer nodig.

Nederland – Uit voorraad leverbaar is t/m 1 april te zien in het NAi in Rotterdam