De botte bijl van De Jager

Het getal is er, en het bedraagt 4,5. Dat is het begrotingstekort als percentage van het bruto binnenlands product (bbp) waarop Nederland volgens de gisteren gepubliceerde prognoses van het Centraal Planbureau in 2013 afstevent. De 1,5 procentpunt waarmee het tekort moet worden verlaagd tot 3 procent om in dat jaar te hebben voldaan aan de Europese verplichtingen, komt neer op bezuinigingen ter waarde van 9 miljard euro.

Daarbij blijft het niet. Er moet een veiligheidsmarge worden ingebouwd om net iets onder de 3 procent te komen. En de bezuinigingen drukken zelf weer op de economie en de koopkracht. De inkomsten van de overheid lopen terug, de uitgaven vallen verder tegen. Er zal nog meer bezuinigd moeten worden om op een tekort van 3 procent uit te komen.

Het kabinet zit gevangen in twee ketens: het Europese perspectief dat zegt dat de eurocrisis alleen is op te lossen met grootscheepse bezuinigingen en hervormingen in zwakke landen. En het economisch perspectief dat zegt dat bezuinigingen de economie verslechteren. Beide hebben een onontkoombare logica.

Het kabinet, minister De Jager (Financiën, CDA) voorop, heeft zich ongekend hard opgesteld in Europa. Het kan nauwelijks anders dan nu zelf het medicijn slikken dat het andere landen heeft opgedrongen. Bovendien is Nederland op de financiële markten een satelliet van Duitsland. Daar heeft het de zeer lage rente op de staatsschuld aan te danken. Die status telt ook mee in de hoogste beoordeling, AAA, die het land krijgt van de kredietbureaus. Er valt nauwelijks af te wijken van deze logica, temeer daar grote broer Duitsland zijn begroting goed op orde heeft: een tekort van slechts 1 procent. Van het Oosten is weinig steun te verwachten, van het Zuiden enkel leedvermaak.

Ook de economische logica is onontkoombaar. Tien miljard of meer ombuigen in anderhalf jaar kan nauwelijks ‘slim’. Het moet acuut. Zulke maatregelen zullen de economie verder het slop induwen. De spiraal waarin economie en begroting dan terechtkomen, is niet aan te bevelen, zoals directeur Teulings van het CPB deze week schreef. Maar op de wens om een begrotingsevenwicht te bereiken, valt niets af te dingen. En als bezuinigingen worden afgekondigd in het kader van vernieuwing en hervorming zijn ze meer dan welkom. Maar haast is hier een slechte raadgever. Hoe de maatregelen ook zullen worden verkocht, er zal met de botte bijl moeten worden gehakt.

Zo zit het kabinet gevangen in deze dubbele, maar tegenstrijdige logica. Het zal op zoek moeten naar de spreekwoordelijke kwadratuur van de cirkel. Er moeten momenten zijn waarop De Jager wenst dat hij zich afgelopen anderhalf jaar in Brussel iets bescheidener had opgesteld.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen commentatoren