Soeploods

Zelfs universiteiten gooien de grenzen dicht. In Utrecht zijn de opleidingen Portugees en Arabisch opgeheven. De Vrije Universiteit stopte met Frans. En in Leiden zijn ze definitief de weg kwijt door Duits, Italiaans en Frans te laten oplossen in een ‘brede bachelor’: Talen, Culturen en Media.

Waar universiteiten ooit intellectuelen en specialisten voortbrachten, zijn het nu fabrieken waar je ‘Talen, Culturen en Media’ studeert, met een stopwatch in de hand. Wie het smalle stukje tijd voor die brede bachelor overschrijdt, betaalt duizenden euro’s boete.

Ooit waarschuwde mediëvist Frits van Oostrom in zijn rol als KNAW-voorzitter dat het hoger onderwijsaanbod ging lijken op een Chinese menukaart, met al die kleine modieuze studies. Inmiddels doen universiteiten er alles aan om op soeploodsen te lijken.

Wat studeer je? Talen, culturen én media? Tsjonge, allemáál? In een paar jaartjes? Mondje Frans, lesje Duits, Italiaanse gedichten… stoomcursus stukjesschrijven voor internet.

One size fits all. Al die identieke kids komen hun bordjes volscheppen met hetzelfde waterige zooitje. Snel oplepelen, straks is het koud.

Vergeleken met andere Europese landen slaan we hiermee een bespottelijk figuur. Door Frans en Duits af te waarderen naar marginale verschijnselen, die het net als Sanskriet wel zonder zelfstandige opleiding afkunnen, vergeten we hun betekenis voor de internationale handel, het recht, de politiek. De Nederlandse economie is voor een groot deel afhankelijk van het buitenland, zegt het kabinet steeds. Dan red je het niet met wat rudimentair backpackers-Engels.

Het middelbare onderwijs maakte in de jaren negentig de misstap door vakonderwijs af te schaffen en op te laten gaan in brede ‘profielen’ (‘Cultuur & Maatschappij’, ‘Natuur & Gezondheid’). In 2008 concludeerde een parlementaire onderzoekscommissie (Dijsselbloem) dat dit funest is geweest.

Toch doen de universiteiten nu vrolijk hetzelfde. Een hele generatie kan straks na het behalen van de ‘globale eindtermen’ voor Cultuur & Maatschappij doorstromen naar Talen, Culturen & Media, en op z’n tweeëntwintigste ontdekken nooit een vak geleerd te hebben. Troost: ze kunnen uitstekend terecht als manager in het hoger onderwijs.

Wie een taal wil studeren, zal naar het buitenland moeten.