Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen

De postume roman De Buurman van J.J. Voskuil (1926-2008), auteur van de succesvolle sleutelromanreeks Het Bureau die eind jaren negentig verscheen,  is onthutsend. De echtgenote van de hoofdpersoon ontpopt zich als een angstaanjagende vrouw. Intussen toont het boek de kern van Voskuils hele oeuvre.

In De Buurman, de postuum verschenen roman van de in 2008 overleden J.J. Voskuil, krijgen de liefhebbers van de grote romancyclus Het Bureau waar ze al jaren op zitten te wachten: scènes uit het huwelijk van Maarten Koning en zijn obstinate echtgenote Nicolien.

Het Bureau, over het absurdistische kantoorleven van een wetenschappelijk ambtenaar, eindigt in 1987 als Maarten op 61-jarige leeftijd met pensioen gaat. De Buurman begint in 1985 en biedt een inkijkje in het huiselijk leven van het kinderloze echtpaar Koning dat we al kennen sinds de in 1963 verschenen roman Bij nader inzien over Maartens Amsterdamse studententijd. Nicolien werd toen deel van Maartens vriendenclub, die bij nader inzien geen vriendenclub bleek te zijn.

In Het Bureau speelde Nicolien een tragikomische bijrol als de feeks die het geprangde bestaan van kantoorklerk Maarten er niet gemakkelijker op maakte. Was het leven op het bureau een hel, thuis maakte Nicolien het nog vele malen erger. Toen na Voskuils dood diens ‘overspelroman’ Binnen de huid uit 1968 verscheen, werd een tipje van de sluier die over deze vechtrelatie hing, opgelicht. Maarten had er vandoor willen gaan met Rosalie, de vrouw van zijn beste vriend, maar durfde niet, zoals hij ook geen ‘onmaatschappelijk leven’ als bohémien in Parijs aankon. Zijn baan bij het bureau voelde als een capitulatie, een even beschamende nederlaag als de terugkeer naar zijn vreugdeloze huwelijk.

Dit zijn de eerste 3 alinea’s van de oorspronkelijke recensie van De Buurman door Elsbeth Etty. U kunt de hele recensie hier lezen.