Het hele dorp wist ervan, al jarenlang

Een 60-jarige inwoner van het Zeeuwse dorp Westkapelle zou tientallen puberjongens hebben misbruikt. Twee deden aangifte. Maar: „35 jaar geleden was het al gaande.”

De Molenwal in Westkapelle. De verdachte woont niet in een van de huizen op de foto. Foto Joyce van Belkom

Op zijn klompen fietst Jo Houmes door de straat waar de 60-jarige verdachte van het jongensmisbruik heeft gewoond. Houmes, een zeventiger, is een neef van de verdachte – de man die ervoor heeft gezorgd dat Westkapelle landelijk nieuws is. En het verbaast hem niet, het nieuws dat zijn neef naar eigen zeggen een honderdtal jongens heeft misbruikt, decennialang. Houmes: „Ik ben 35 jaar getrouwd: toen was het misbruik van jongens al gaande. En het was algemeen bekend.”

Houmes zag hoe zijn neef in het dorpscafé praatte met tienerjongens, en drankjes voor hen ging kopen. Dat hij seksuele handelingen verrichtte, lijkt hem waarschijnlijk. „Elkaar aftrekken enzo. Maar geen verkrachtingen denk ik. Niet zoals in ’t Hofnarretje.”

De 60-jarige verdachte Joost W. was inderdaad „al jaren bezig met zijn praktijken” in het kustdorp Westkapelle, zegt de woordvoerder van het Openbaar Ministerie. Dat zou hij zelf hebben verklaard na zijn arrestatie op 6 september. Ontucht met puberjongens wordt hem ten laste gelegd. Het zou niet om verkrachting gaan, wel om „friemelen, aftrekken en pijpen”.

Vandaag is er in de rechtbank Middelburg een ‘pro-formazitting’, omdat de man al zes maanden vastzit. Op het ogenblik is hij voor onderzoek opgenomen in het forensisch psychiatrisch Pieter Baan Centrum. Op de zitting bepalen de rechters het verloop van het strafproces.

In april deden een volwassen man en een minderjarige uit Westkapelle aangifte tegen W. wegens ontucht. Het politieonderzoek op grond van die aangiften is al afgerond volgens het OM. De verdachte zou zelf tegen de politie hebben gezegd dat hij vele tientallen jongens in de loop van dertig jaar heeft misbruikt. Honderd, schat het OM. Meer aangiften dan de twee uit april zijn er niet gekomen. Vanavond organiseert de gemeente Veere, waar Westkapelle onder valt, een bijeenkomst voor ongeruste bewoners, 2.700 in totaal, van het Zeeuwse kustplaatsje.

Opvallend is dat bewoners van het dorp in lokale media hebben gezegd dat ze „al jaren” wisten wat W. deed met jongens. Hij zou al eens zijn veroordeeld voor ontucht met minderjarigen tien jaar geleden. Hij had een eigen klusbedrijfje en was „altijd joviaal met een kudde jonge gasten om zich heen”, zegt een dorpsbewoner in de Provinciale Zeeuwse Courant. „In de kroeg, op straat en in zijn auto. Logisch, die gasten hebben weinig centen, en hij trakteerde.” Hij zou oorspronkelijk streng christelijk zijn en er zou een vrouw uit het dorp met hem zijn getrouwd in een poging hem te ‘genezen’.

De ‘aandacht in de media’, sinds gisteren, heeft volgens de gemeente Veere geleid tot vragen in de dorpsgemeenschap. „Dit is voor de burgemeester aanleiding om in samenwerking met de dorpsraad de informatieavond te organiseren”, aldus de gemeentevoorlichting. Die vindt plaats in dorpshuis Westkapelle Herrijst.

Justitie heeft de zedenzaak gisteren via omroep Zeeland naar buiten gebracht. Ze wilde mogelijke slachtoffers op die manier informeren over de zaak – ze zouden vooral uit Westkapelle komen, maar ook uit Goes en zelfs het Brabantse Oss. De persofficier ontkende in een uitzending dat justitie „hengelt naar meer aangiften” van slachtoffers. In de grote Amsterdamse zedenzaak, die ruim een jaar geleden aan het licht kwam, bracht justitie bij de eerste verdenking de zaak naar buiten, juist om meer aangiften van ouders te genereren. Daar ging het om baby’s en peuters die nooit uit zichzelf over de ontucht door oppas Robert M. zouden beginnen. In deze Zeeuwse zaak zou het gaan om pubers tussen 14 en 17 jaar, die zelf aangifte kunnen doen als ze dat willen.

Houmes is geboren en getogen in Westkapelle, waar de verdachte de meeste slachtoffers zou hebben gemaakt. Maar het getal van honderd, dat lijkt Houmes „eerlijk gezegd” nog aan de lage kant. „Dertig, vijfendertig jaar jongens misbruiken. Wat denkt u zelf?”

Volgens een andere inwoner op leeftijd, ook geboren en opgegroeid in het Walcherse dorp, is er te veel ophef voor het nieuws. Ja, het is erg, zegt ze, het is vreselijk, en justitie had eerder moeten ingrijpen – ook na zijn eerdere veroordeling, een jaar of tien geleden. Maar de vrouw vindt het vooral erg voor de echtgenote van de verdachte. „Een schat van een vrouw. Ik ken haar goed.” Daarom wil de fietser niet met haar naam in de krant. Dit wil ze zeggen: „Mijn zoon wist het al, van het misbruik, toen hij jong was. En hij is nu 42 jaar oud.” Ernstige dingen deed de verdachte ook volgens haar niet. „Maar ziek was hij wel – een pedofiel.”

En zijn vrouw, waarom is zij hem trouw gebleven? „Ze wist ervan. Maar ze wilde hem genezen.”

Het misbruik was dus een publiek geheim: iedereen wist het, niemand deed aangifte. Een overbuurman zegt dat hij jongens van een jaar of 15 zag aanbellen bij zijn overbuurman. „Hij gaf ze geld”, zegt de overbuurman, die ook zijn naam niet in de krant wil. „Ze kwamen hem graag opzoeken.” Maar wat hij precies deed, weet de man niet. De Zeeuwse schrijfster Franca Treur van het boek Dorsvloer vol confetti beschreef zo’n oudere dorpsbewoner van wie iedereen wist „dat hij van jonge jongens hield”. Treur wist inderdaad dat W. in Westkapelle bestond, zegt ze desgevraagd, al kende ze hem niet.