Heijmans heeft last van crisis en schrijft af op vastgoed

De onzekere situatie op de woningmarkt heeft grote gevolgen voor een bouwbedrijf als Heijmans. Het bedrijf dook zwaar in de rode cijfers.

De Nederlandse woningmarkt toont geen enkel teken van herstel. Dat stelt de Rabobank vandaag bij de presentatie van de jaarcijfers. En de bank verwacht de komende kwartalen geen herstel. De economische crisis en de onzekerheid over de toekomst van de hypotheekrenteaftrek spelen kopers nog altijd parten. Op de korte termijn wordt de consument tevens geconfronteerd met de ongunstige arbeidsmarktvooruitzichten en de bezuinigingsplannen van de overheid. Bestuursvoorzitter Piet Moerland van de Rabobank herhaalde vanmorgen zijn oproep aan de politiek voor hervorming van de woningmarkt.

Een bouwbedrijf als Heijmans wordt zwaar getroffen door de ontwikkeling op de woningmarkt, zo bleek bij de presentatie van de jaarcijfers. Heijmans is een beursgenoteerde onderneming die vastgoed, woningbouw, utiliteitsbouw, installatietechniek en infra combineert in één bedrijf. De historie gaat terug tot 1923 toen Jan Heijmans uit Rosmalen zijn stratenmakersbedrijf startte. De naoorlogse wederopbouw gaf hem volop de kansen te groeien door het herstellen en aanleggen van wegen en vliegvelden. Ook ging de stratenmaker bedrijven overnemen, sinds 1993 is Heijmans genoteerd aan de Amsterdamse effectenbeurs. Dat leverde de benodigde cash op om – net als concurrenten BAM en Ballast Nedam – op grote schaal ‘strategische grondposities’ aan te kopen. De bouwbedrijven streden bijna om iedere kavel waardoor de prijzen sterk opliepen. Het ging zover dat bouwbedrijven verplichtingen aangingen om in de toekomst de gronden aan te schaffen.

Toen de prijzen sterk terugliepen – onder meer als gevolg van de financiële crisis – bleven bedrijven wel met de afnameverplichting tegen vaststaande hoge prijzen zitten. Het geïnvesteerd vermogen in dergelijke bezittingen liep gestaag op en balansen van bouwbedrijven raakten steeds meer uit het lood.

Nu de woningmarkt op zijn gat ligt en de vooruitzichten volgens Gerrit Witzel, bestuursvoorzitter raad van Heijmans, ronduit ‘slecht’ zijn, hebben die strategische grondposities veel minder ontwikkelpotentieel. Op de woningmarkt is meer en meer sprake van uitstel- of afstelgedrag waardoor bouwbedrijven minder woningen per project kunnen bouwen en ook nog eens kampen met fors lagere verkoopprijzen. Volgens de boekhoudregels van IFRS moet de verwachte (toekomstige) opbrengstwaarde van een aantal posities structureel neerwaarts worden bijgesteld.

„Het afgelopen jaar was zonder meer lastig”, zei Gerrit Witzel vanmorgen in een toelichting op de jaarcijfers. Hij signaleerde in de tweede helft van 2011 een verdere verslechtering van de woningmarkt. Eind januari besloot Heijmans daarom een aantal vastgoedposities af te waarderen „waarmee we aansluiten bij de nieuwe realiteit in de woningmarkt”.

Concreet betekent dit dat Heijmans 43 miljoen euro afboekt op het vastgoed. Daarnaast werd er 10 miljoen afgeschreven op de goodwill en had het bedrijf een éénmalige last van 9 miljoen euro vanwege een reorganisatie. Door de afwaardering dook Heijmans in de rode cijfers – in 2010 werd nog een winst gemaakt van 16 miljoen euro afgelopen jaar bedroeg het verlies 38 miljoen euro.

De omzet steeg met 3 procent tot 2,3 miljard euro. In bijna alle sectoren, met uitzondering van vastgoed en woningbouw, steeg de omzet. In 2011 werden er 1.248 woningen verkocht, tegen 1.505 in 2010.

De werkgelegenheid bij de bouwer staat sinds 2008 onder druk. Toen werkten er ruim 11.300 mensen bij het bouwbedrijf afgelopen jaar waren dat er bijna 8.200 – een daling van bijna 30 procent. Afgelopen jaar zijn met name bij de divisies woningbouw en utiliteitsbouw reorganisaties doorgevoerd, waarbij tweederde van de banen verdween.

In januari heeft Heijmans al een winstwaarschuwing afgegeven, waardoor de vanmorgen gepresenteerde cijfers geen grote invloed hadden op de beurskoers. De dividenduitkering bedraagt 0,34 euro. De koers steeg een fractie tot 7,99 euro.

Het goede nieuws voor bouwbedrijf Heijmans is dat de Rabobank op lange termijn veel vertouwen heeft in de Nederlandse woningmarkt en ook genoeg mogelijkheden voor bouwbedrijven ziet. Want volgens bestuursvoorzitter Moerland is er nog steeds schaarste in het aanbod. Er zijn wel woningen, maar die sluiten volgens hem niet altijd aan bij de wensen van mensen. En dus moet er uiteindelijk weer gewoon gebouwd worden. Maar dan zal de huidige markt wel weer gezond moeten worden. Een integrale aanpak, volgens Moerland, van koop en huur. Moerland: „Op korte termijn moet de woningmarkt vlot getrokken worden.”