De wrange arrogantie van een knappe vrouw

In zijn film Young Adult laat filmregisseur Jason Reitman een beeldschone, onverschrokken vrouw pijnlijk afgaan.

Redacteur Kunst & Cultuur

Eigenlijk was hij bezig met een andere film, het „zwarte, romantische drama Labour Day”, vertelt filmregisseur Jason Reitman (1977) na de Europese première van Young Adult in Berlijn. Maar toen Diablo Cody – de scenarioschrijver van Reitmans eerdere succes Juno – op de proppen kwam met het scenario over een vrouw die met geweld probeert een liefde uit haar middelbareschooltijd te laten herleven, besloot hij alles stop te zetten en eerst Young Adult te draaien. De reden? „Omdat ik me in het scenario zo herkende”, zegt Reitman. „Ik kan alleen films maken over mensen die ik begrijp. Maar ik zou het niet hebben gedaan, als Charlize Theron er niet in had toegestemd de hoofdrol te spelen. Alleen zij is naar mijn gevoel onverschrokken genoeg voor deze rol.”

Young Adult is een film die met een minimum aan gegevens een maximum aan persoonlijk drama genereert. Het gaat over een knappe vrouw van achter in de dertig uit de Amerikaanse Midwest, die het naar de normen van haar milieu ver geschopt heeft. Ze woont in Minneapolis, en is daar schrijver – van stuiverromannetjes voor pubers weliswaar, maar toch. Persoonlijk geluk ontbreekt echter en ze besluit om een verbroken relatie met een jongen uit het provinciestadje waar ze vandaan komt alsnog tot een relatie voor het leven uit te bouwen.

Dat die jongen inmiddels is getrouwd en net vader geworden, weerhoudt haar niet in het minst. Ze vertrouwt daarbij volledig op haar aantrekkelijkheid. Een en ander blijkt een volkomen verkeerde inschatting: het leven heeft weinig boodschap aan niet-vereffende rekeningen van meer dan tien jaar geleden. De schrijfster heeft echter absoluut geen oog voor de omstandigheden. Zodat de film eindigt in een pijnlijke, publieke afgang.

„Het was vooral dat einde dat me aantrok in het scenario”, zegt Reitman. „Ik heb in de twee weken dat ik met Diablo Cody aan het script gewerkt heb, het ook nog wat aangescherpt. Voor mij is essentieel dat het personage van Theron, geconfronteerd met een situatie waarin zij haar leven zou kunnen veranderen, zichzelf zou kunnen veranderen, daar toch niet in slaagt. Wat dat betreft lijkt Young Adult op mijn film Up in the Air.”

De vrouw in de film is erg knap – wat haar ongevoeligheid voor de omgeving lijkt te bevorderen. Zijn mooie mensen in het nadeel in de samenleving?

„Mooi zijn levert zowel een voor- als een nadeel op. Mooi zijn opent veel deuren. Maar tegelijkertijd zorgt schoonheid ervoor dat anderen je als minder competent beschouwen.”

Heeft u daar zelf ervaring mee?

„Ik ben niet opgegroeid met het gevoel dat ik een mooie man was. Wel met het gevoel dat anderen mij als incompetent beschouwden omdat mijn vader een beroemde filmregisseur was.”

Uw vader is Ivan Reitman, maker van onder andere No Strings Attached en de Ghostbusters-films. Bent u zo langzamerhand niet beroemder dan uw vader?

„Dat zal nooit gebeuren. Ik liep een tijdje geleden langs de brandweerkazerne in New York waar een scène uit Ghostbusters II is opgenomen. Toeristen maken daar foto’s van, alleen maar omdat dat een locatie uit een film van mijn vader was. Zo ver zal ik het nooit schoppen.”

Bent u filmregisseur geworden om in uw vaders voetsporen te treden?

„Nee, maar wel omdat hij mij meenam naar het Sundance Festival [het voornaamste festival voor onafhankelijke cinema in de VS, red.] Zo’n regisseur als bijvoorbeeld Wes Anderson wilde ik ook zijn, dacht ik. Mijn grootste triomf was dat op mijn negentiende mijn eerste korte film daar in première ging. Het is een eer dat ik al mijn idolen van toen nu persoonlijk ken en hun e-mailadres heb.”

U zegt dat u de handelwijze van de vrouwelijke hoofdrol begrijpt. Maar wat is er eigenlijk met haar aan de hand dat ze zo afgaat?

„Het is een vrouw die alles heeft gedaan om te kunnen zeggen dat ze het gedaan heeft. Niet uit een innerlijke overtuiging. Ze is schrijver geworden om te kunnen zeggen dat ze schrijver is. Ze rijdt een Mini Cooper om te kunnen zeggen dat ze een Mini Cooper rijdt. Geen beslissing in haar leven is authentiek, geen ervan komt uit passie voort. Maar op het moment dat ze tegen zichzelf zegt: en nu wil ik bemind worden, gaat alles fout. Vanuit een zekere passiviteit in het leven wordt ze plotseling agressief-ambitieus en doet prompt alles verkeerd.

„Ik kan me die houding erg goed voorstellen. Ik begrijp hoe ze is, en waar ze vandaan komt. En laten we eerlijk zijn: als je haar vergelijkt met het getrouwde stel van wie ze de man probeert te kapen, is zij ook veel leuker. Met dat saaie stel zou je geen tijd willen doorbrengen.”

Men zegt dat u voor de opnamen niet repeteert met uw acteurs.

„Nee, als je film goed is gecast, is dat helemaal niet nodig. En ik geloof in de kracht van het woord: een goed scenario wijst zich vanzelf.”

Is dat ook de reden dat u in Los Angeles met acteurs ‘readings’ houdt van beroemde filmscenario’s?

„Ja, in zekere zin. Maar ook wel om in een wereld waar alles online beschikbaar is, eens iets te doen waarvan je alleen maar kennis kunt nemen wanneer je een kaartje hebt gekocht. Er kunnen zeshonderd mensen in de zaal, het is meestal al uitverkocht voordat bekend is welke film we doen, en met welke cast.”

Ziet u dat als een opstap naar een tweede carrière als theaterregisseur?

„Op dit moment kan ik aan niets anders denken dan aan films maken. Wie weet, later. Misschien ga ik dan ook nog wel eens golfen.”