Begrotingstekort in 2013 4,5 procent - ‘negen miljard aan extra bezuinigingen’

Er moet vanaf maandag stevig vergaderd worden: CPB-cijfers wijzen erop dat het kabinet negen miljard extra moet bezuinigen. Er moet vanaf maandag stevig vergaderd worden: CPB-cijfers wijzen erop dat het kabinet negen miljard extra moet bezuinigen.

Het begrotingstekort zal in 2013 4,5 procent bedragen. Dat zegt het CPB. De voorspelling betekent dat het kabinet zich over zo’n negen miljard euro aan verregaande nieuwe bezuinigingen moet buigen.

Voor 2012 wordt een krimp van 0,75 procent verwacht. De recessie is daarmee nog iets dieper: eerder werd dat percentage op 0,5 procent geschat. In 2013 wordt wel weer een groei van 1,25 procent voorzien. De werkloosheid loopt in 2013 op tot 545.000, oftewel 6 procent. Gemiddeld komt de economische groei tijdens de kabinetsperiode op 1 procent.

De Europese Commissie stelt dat het begrotingstekort niet hoger dan 3 procent mag zijn, een maximum waar Nederland zelf ook voor pleit. Aanstaande maandag beginnen VVD, CDA en PVV aan een ‘tussenformatie’. In de drie weken die volgen moeten ze het eens worden over nieuwe maatregelen. In het gedoogakkoord is afgesproken dat bij een dergelijk hoog begrotingstekort gezocht moet worden naar negen miljard aan nieuwe bezuinigingen. Dat komt bovenop de 18 miljard aan bezuinigingen die al eerder overeengekomen zijn.

Onze politiek redacteur Erik van der Walle reageert door te stellen dat het naar 4,5 procent oplopende begrotingstekort het slechtste nieuws van vanochtend is:

“Afgezet tegen de drie-procentnorm van de Europese Commissie, betekent dat dat er negen miljard extra bezuinigd moet worden. Omdat bezuinigen aanvankelijk ook geld kost, hebben we het dan al snel over ‘bruto’ twaalf miljard (volgens sommigen zelfs zestien miljard). Daar moet bijgezegd dat het CPB altijd benadrukt dat het slechts schattingen zijn en dat ze ernaast kunnen zitten, maar het is nu eenmaal een politiek instrument - de voorspellingen zijn leidend voor de politieke koers.”

Maar er is ook hoop:

“Het CPB voorziet een economische krimp van 0,75 procent dit jaar, terwijl Europese cijfers vorige week nog over 0,9 procent spraken. Dat valt dus mee. De groei is in 2013 weer 1,25 procent en dat geeft hoop.”

Economen waarschuwen: niet kapotbezuinigen

Veel economen en politici dringen er op aan niet al te strikt te bezuinigingen en de 3 procent-regel niet al te nauw te nemen. Volgens Jolande Sap van GroenLinks en Jeroen Dijsselbloem van de PvdA leiden extra bezuinigingen bijvoorbeeld tot minder banen en een stagnerende economie. En ook Coen Teulings, directeur van het CPB nota bene, schreef deze week in de Engelse krant The Financial Times dat al te drastisch bezuinigen op dit moment niet verstandig is. “Hervorm vandaag om morgen het begrotingstekort weg te werken.” Ook Bernard Wientjes van werkgeversorganisatie VNO-NCW ontraadt het kabinet al te fors te bezuinigen.

Maar juist over hervormingen worden de drie partijen het maar moeilijk eens. Het lijkt erop dat het akkoord dat politiek het best haalbaar is, juist het minst geschikt is om de economie erbovenop te krijgen. Anders gezegd: de meest voor de hand liggende compromis kan Nederland in een diepe recessie storten. Want extra koopkracht en een toename van de consumptie is juist wat we nodig hebben uit de huidige economische recessie te komen.

Partijen houden elkaar in houdgreep

Omdat na de ‘decemberraming’ al duidelijk was dat de drie-procentnorm hoogstwaarschijnlijk overschreden zou worden, is het gespeculeer over waar er bezuinigd moet worden al even bezig. NRC Handelsblad somde gisteren op:

  • CDA wil een hervorming scoren, liefst op de huizenmarkt;
  • PVV wil zeker een bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking, maar heeft verder weinig op met de verlangens uit Brussel;
  • Wat de VVD wil is nog het minst duidelijk, maar bijvoorbeeld versoepeling van het ontslagrecht ligt voor de hand.

Door die onderlinge verschillen zit het kabinet momenteel in een houdgreep, zegt Van der Walle:

“Bezuinigen is lastig, maar hervormingen worden tegengezeten door de PVV. Er zijn snelle bezuinigingen te vinden, zoals het verhogen van de BTW, maar dat zijn dingen die op de portemonnee grijpen. Zo heb je snel een besparing, maar tast je de koopkracht en daarmee het consumentenvertrouwen aan. Hervormingen, zoals van de hypotheekrenteaftrek, leveren pas op de langere termijn veel geld op.”

De vandaag gepubliceerde cijfers zijn voorlopig. Op 20 maart komt het CPB met de definitieve voorspellingen naar buiten, met ook een verdere toelichting.

Het rapport van het CPB is hier in pdf-vorm te vinden. De eerste reacties op de cijfers zijn verzameld in dit bericht. Lees hier ons artikel met de ‘vijf vragen over de extra bezuinigingen’ van gisteren.