Lof voor Levenseindekliniek. ‘In VS sterven dieren humaner dan mensen’

De vandaag geopende Levenseindekliniek voor euthanasie spreekt in Amerika tot de verbeelding. Nieuwssites koppen met termen als ‘Dr Death’ en ‘Dutch Killing Squads’. Toch zijn de discussies op Amerikaanse internetfora genuanceerd, lovend zelfs.

De vandaag geopende Levenseindekliniek voor euthanasie spreekt in Amerika tot de verbeelding. Nieuwssites koppen met termen als ‘Dr Death’ en ‘Dutch Killing Squads’. Toch zijn de discussies op Amerikaanse internetfora genuanceerd, lovend zelfs.

Dat is bijzonder voor een land waar een zelfgekozen dood slechts in drie staten (Oregon, Washington en Montana) medisch gefaciliteerd mag worden. Artsen mogen aldaar niet zelf de dood veroorzaken, maar alleen een fataal recept voorschrijven. De consequentie: mensen moeten zichzelf doden.

In Nederland worden patiënten ontlast van zoiets vreselijks. De behandelend arts heeft de bevoegdheid een dodelijke injectie te geven. Niet iedere dokter wil daar aan. Daarom is de introductie van de Levenseindekliniek, een artsen- en verpleegkundigenteam met als kerntaak euthanasie, praktisch gezien een uitkomst.

Uiteraard dient de kliniek alle wettelijke zorgvuldigheidseisen in acht nemen, zoals de controle op ‘uitzichtloos en ondraaglijk lijden’ en de zekerheid dat het verzoek ‘vrijwillig en weloverwogen’ is. Het team is ambulant, zodat mensen thuis in een vertrouwde omgeving afscheid kunnen nemen van hun naasten.

Euthanasie conflicteert met primaire taak arts

Termen als ‘Dr Death’ en ‘Dutch Killing Squads’ lijken misplaatst, maar zijn goed te verdedigen: artsen horen in de eerste plaats mensen beter te maken. Tegelijkertijd dienen ze het lijden te verlichten. Die rollen conflicteren flink zodra alleen de dood een mens kan verlossen van ondraaglijk lijden.

Maar om van dat doden nu je beroep te maken? Tja, zulks roept weerzin op. Niet alleen in Amerika, ook in Nederland. Artsenorganisatie KNMG noemde het concept Levenseindekliniek “een beetje eng”, omdat het helemaal gericht is op mensen “naar de dood te leiden”. Columniste Beatrijs Ritsema beschreef het in HP/De Tijd als “een centrum voor het doordraaien van groente die over datum is”. De ChristenUnie gruwelde er eveneens van, maar stond politiek met lege handen: de wet staat zo’n kliniek immers toe.

Amerikaanse zender verontschuldigt zich voor presidentskandidaat

Op websites als Gawker en Business Insider leren we hoe dit initiatief in de VS wordt besproken. Uiteraard zijn de reacties niet representatief, maar het is opvallend hoeveel bijval Nederland krijgt.

“Sommige mensen zijn te zwak om met medicatie zelfmoord te plegen, laat staan met een pistool. Hulp van deskundigen is een beter idee, zo sterf je waardiger. De Levenseindekliniek neemt bovendien het argument weg dat het verkeerd is om artsen in een lastig parket te brengen. Niemand dwingt deze euthanasieartsen, het is hun baan.”

“Misselijkmakend hoe wij in dit land omgaan met sterven. Dieren behandelen we humaner.”

“Verdomme, waarom zijn de Nederlanders zoveel verder dan ons? Hier blijven we steken in discussies over abortus.”

“Ik steun dit concept. Het is mijn nachtmerrie niet meer in staat te zijn mijn wensen te communiceren. Ik ben dierenartsassistente, en weet je wat ik denk? We gaan hier beter om met zieke dieren dan met zieke mensen. Ik wil mijn lijden kunnen beëindigen op eigen voorwaarden.”

“In onze ziekenhuizen worden mensen kunstmatig in leven gehouden met slangen, machines en morfine. Maar ook hier worden levens beëindigd, bijvoorbeeld door het afbouwen van deze behandeling of uitdroging. Laten we eens stoppen met die hypocrisie. Huisdieren gunnen we een humane dood, maar we onthouden die aan mensen.”

“Ja, gelovigen worden gek van dit onderwerp, het leven moet van hen koste wat kost beschermd worden. Toevallig zijn ze doorgaans wel voor de doodstraf. Hoe kun je dat rijmen?”

Op 22 februari sprong Factcheck.org voor Nederland in de bres. De website hield misleidende uitspraken van presidentskandidaat Rick Santorum over ons euthanasiebeleid tegen het licht. Een verslag daarvan haalde The Huffington Post – een progressief blog met een miljoenenpubliek. De Republikein beweerde dat tien procent van alle Nederlandse doden stierf door euthanasie, dat de helft daarvan onvrijwillig was, dat ouderen hier armbandjes dragen met de tekst ‘euthaniseer mij niet’ en dat deze groep bij ziekte vlucht naar buitenlandse ziekenhuizen.

Allemaal onwaar, zo ontdekte Factcheck.org. Bovendien nogal vreemd dat Santorum tot deze uitspraken kwam. Er bestaat namelijk een uitgebreide, Engelstalige Wiki-lemma over het Nederlandse euthanasiebeleid en onze ambassades hebben een gedegen uitleg online over wet en praktijk. Gelukkig kwam RTL-correspondent Erik Mouthaan het nog eens toelichten op de Amerikaanse zender MSNBC. Presentatrice Rachel Maddow: “Als Amerikaanse betreur ik dat het er in onze politiek zo aan toegaat.”

Het valt dus eigenlijk wel mee met onze duivelse reputatie in de VS. De Levenseindekliniek werd weliswaar als schokkend nieuws gebracht, maar de ontvangst door het publiek is een stuk genuanceerder. De pragmatische doch waardige manier waarop Nederlanders met de dood omgaan maakt blijkbaar nogal wat Amerikanen jaloers.

Volg @stevendejong op Twitter

Eerder in deze serie:
Half miljoen euro voor ziektebed tachtigjarige. Is dat het waard?
Slecht geweten? Slik de vergeetpil, dan kun je vrolijk verder
Wees niet bang. De samenleving is veiliger dan ooit
Psst, wat kost die nier van jou?
Gevangenissen zijn de nieuwe psychiatrische ziekenhuizen
Voorlichters, besef: niets is leuker dan jezelf bijna in coma zuipen
Wie draaft er nou door? Diagnosticeer eerst de omgeving, daarna het kind