Theron richt in 'Young Adult' een monument van zelfbedrog op

Young Adult. Regie: Jason Reitman. Met: Charlize Theron, Patton Oswalt, Patrick Wilson, Elizabeth Reaser. In: 16 bioscopen.

Voor een man is het nooit te laat om op te groeien. Het wemelt in Amerikaanse komedies al jaren van gezellige mankinderen, beroepsadolescenten en vluchtvaders. Gelukkig staat op elke veertigjarige maagd of neurotische Greenberg wel een fris meisje van in de twintig, dertig jaar te wachten. Of een geduldige echtgenote.

Onvolwassen vrouwen, dat is eerder zielig dan grappig. De biologische klok tikt voort, de zwaartekracht zegeviert, de uiterste houdbaarheid nadert: paniek. Eigenlijk zien we er pas dit jaar humor in, humor van de hysterische soort. Afgelopen zomer in het onvolprezen Bridesmaids, nu in de vileine, pijnlijk schurende komedie Young Adult.

Regisseur Jason Reitman, een van de grote talenten van de Amerikaanse cinema, liet ons in zijn vorige film Up in the Air lang geloven dat het steriele leven van Ray Bingham (George Clooney) in business class en hotelkamer misschien wel glamoureus was. In Young Adult richt Charlize Theron als Mavis Gary al net zo’n monument van zelfbedrog op. Met dit verschil dat we haar al na drie minuten doorhebben. Als ze met een kater ontwaakt in haar karakterloze flatje in Minneapolis, de bh-vulling vacuüm aan haar borsten gezogen, als ze de koelkast opent (cola en voeder voor hondje Dolce), en werktuigelijk ochtendgymnastiek doet voor haar Wii. Niks glamour: Mavis is 37 jaar, zojuist gescheiden en ghostwriter van impopulaire tienerlectuur. Een vrouw die haar groeiende paniek smoort in alcohol.

Als Mavis een babykaartje krijgt van haar jeugdliefde Buddy Slade, besluit ze naar haar geboortedorp terug te keren om hem te ‘redden’ van zijn gezapige burgerbestaan. Ter plekke ontmoet ze Matt, vroeger pispaaltje van de klas en nu bekend als ‘the hate crime guy’: bullebakken verminkten ooit zijn genitaliën in de veronderstelling dat hij homo was. Matt is namens ons de hoofdschuddende toeschouwer die Mavis’ geschifte en uiteindelijk zielige jacht op Buddy Slade van sardonisch commentaar voorziet.

Mavis’ waanzin is eigenlijk deerniswekkend. Dat Young Adult toch zo grappig is, is een verdienste van Charlize Theron. Haar Mavis is bot en obstinaat, maar vooral beeldschoon. Zoals zij sneert, katten uitdeelt en sarcastisch met de ogen rolt (‘sure, totally!’); je kan niet wachten tot die onvermijdelijke koude douche. Om dan toch een steek van medelijden te voelen als ze wegzinkt in onversneden melodrama.

Jason Reitman is er de regisseur niet naar om daarna een valnet voor Mavis uit te spreiden en van haar pijnlijke zelfinzicht een ‘life changing experience’ te maken, zoals Hollywoodlogica eist. Volgens die logica is geluk immers een keuze. Als de leegte je aanstaart, besef je wat er echt toe doet. Je komt tot inkeer, en zoals in een romantische komedie vind je de ware liefde, onder het uitroepen van ‘ik hou van jou’ in een volle vliegveldhal.

Maar in Reitmans wrange universum is het meestal gewoon te laat. Wat heeft het voor zin Mavis een spiegel voor te houden? Ze kijkt haar hele leven al naar haar spiegelbeeld, zonder ooit zichzelf te zien.