Reed Elsevier buigt voor wetenschappers

In het conflict met Reed Elsevier over prijzen en toegankelijkheid van wetenschappelijk tijdschriften hebben actievoerende wetenschappers een overwinning geboekt. De Brits-Nederlandse uitgever, al weken doelwit van een boycot, staakt de steun aan een omstreden Amerikaans wetsvoorstel.

Deze Research Works Act, die de toegang tot wetenschappelijke publicaties bemoeilijkt, is hiermee volgens de indieners van de baan. Elsevier hoopt nu op een „minder verhit en productiever klimaat voor de lopende discussies” over open access (vrije toegang) tot wetenschappelijke bronnen. De uitgever ontkent dat er sprake is van een reactie op de boycot, die nog niet wordt beëindigd. Reed Elsevier geeft zo’n 2.000 wetenschappelijke tijdschriften uit en is hiermee een grootmacht naast het Duitse Springer. Met titels als The Lancet en Cell is Elsevier dominant in biologie en geneeskunde, met Theoretical Computer Science in informatica. De tijdschriften zijn voor wetenschappers onmisbaar. Voor Reed Elsevier zijn rendementen van 30 procentniet ongewoon.

Wetenschappers publiceren gratis in de tijdschriften, waarvoor zij ook gratis artikelen beoordelen (peer review) en vaak ook redactiewerk doen. De bladen worden vervolgens voor veel geld verkocht aan universiteitsbibliotheken die gedwongen zijn ook de minder goede tijdschriften te kopen. Daarover bestaat al veel langer onvrede.

Lont in het kruitvat was de (financiële) steun van Reed Elsevier aan de Research Works Act. De Britse wiskundige Tim Gowers begon een online petitie, waarmee ondertekenaars konden verklaren niet meer mee te werken aan een publicatie in een Elsevier-tijdschrift. Een kleine 8.000 wetenschappers tekenden de petitie. Doelwit zijn ook de Amerikaanse wetsvoorstellen die het vrije verkeer op internet beperken.

Zo zou de Research Works Act het uitgevers makkelijker maken artikelen achter ‘betaalmuren’ te zetten. Dat stak de wetenschappers, omdat veel artikelen zijn gefinancierd met overheidsgeld. Dat de wet nu van de baan is, is volgens Tim Gowers een succes van de boycot.

In een brief aan wiskundigen zegt Elsevier toe de prijzen van tijdschriften te verlagen. „We moeten eerst nog maar eens zien of dat gebeurt”, zegt hoogleraar Wan Fokkink van de VU in Amsterdam. „Kijk naar de beurskoers van Elsevier. Als die echt daalt, geloven beleggers in prijsverlagingen.” De koers bleef vanmorgen vrijwel gelijk.