‘Politie neemt enorm deel meldingen niet in behandeling’

Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie herkent zich in de meeste conclusies van het rapport van de Rekenkamer. Foto WFA / Bart Maat

De politie en het Openbaar Ministerie werken te vaak langs elkaar heen, waardoor een enorm deel van zaken die bij de politie gemeld worden niet in behandeling worden genomen. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in het kritische rapport Prestaties in de strafrechtketen, dat vanmiddag openbaar werd.

De informatievoorziening tussen de betrokken instanties schiet tekort en het schort aan regie, is een van de conclusies van het rapport. Slechts een heel klein deel van de zaken die bij de politie gemeld worden, leidt uiteindelijk tot vervolging door het OM en een veroordeling door de rechter.

‘Negen procent van alle meldingen doorgeleid naar OM’

Tussen 1 oktober 2009 en 30 september 2010 kwamen bij de politie een miljoen meldingen van criminaliteit binnen. Zo’n negen procent daarvan werd doorgeleid aan het OM, die in 63 procent van die gevallen de zaak aan de rechter voorlegde. Daarvan leidde 83 procent van de gevallen tot een veroordeling. Een onbekend, maar fors aantal zaken blijft liggen.

De Rekenkamer stelt dat de politie te vaak tegen de regels in zaken terzijde legt vanwege capaciteitsproblemen. Hierdoor gaan verdachten vrijuit die eigenlijk opgespoord hadden moeten worden. Exacte cijfers van de uitstroom van zaken ontbreken omdat de administraties van de politie en het OM niet op elkaar aansluiten.

Advies Rekenkamer: nadrukkelijker regie’

De Rekenkamer adviseert minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten (VVD) om “nadrukkelijker regie te voeren op het hele proces van melding van criminaliteit tot en met de uitvoering van de eventuele straf”. Daarbij moet het terugbrengen van ongewenste uitstroom centraal staan.

Het gebrek aan sturing leidt ook tot verspilde moeite, staat in het rapport. Zo komt het voor dat de politie in een zaak sporenonderzoek doet en verdachten en getuigen hoort, maar de zaak niet afrondt vanwege capaciteitsgebrek en nieuwe zaken die aandacht vragen. Hierdoor gaat veel werk verloren.

Minister Opstelten ziet nationale politie als deel van oplossing

Minister Opstelten herkent zich in de meeste conclusies van het rapport. Hij wijst er in een reactie onder meer op dat de vorming van de nationale politie een van de ingrepen is om de strafrechtketen te versterken. De minister heeft vorig jaar vier nationale en elf regionale kwartiermakers aangesteld, die de omvorming van het politiebestel voorbereiden.

Eerder deze maand verklaarde bronnen in en rond de politietop zich echter “ernstig zorgen” te maken over de inrichting van de nationale politie, waar de korpsleiding zich momenteel over buigt. Er heerst weinig vertrouwen in de strategie die deze ‘kwartiermakers’ onder leiding van oud-AIVD-chef Gerard Bouman hanteren, zo schreef redacteur Annemarie Kas in NRC Handelsblad. Mensen die op hoog niveau betrokken zijn bij de herinrichting meldden aan Kas dat de leiding weinig oog heeft voor advies van anderen:

“De leiding is te veel bezig met een technocratische verandering, in plaats van de fundamentele vraag waar het politievak nu écht over gaat.”

    • Annemarie Coevert