Mitt Romney opgelucht na nipte zege

Mitt Romney heeft gewonnen in ‘zijn’ Michigan. De roep om een nieuwe kandidaat is even afgewend. De Republikeinse partijtop wacht nu op Super Tuesday, volgende week.

Mitt Romney heeft zijn voorsprong op Rick Santorum vergroot met zijn overwinning gisteren bij de voorverkiezingen in Michigan en Arizona. Daarmee zijn zes van de tien staten waar tot nu toe is gestemd, voor Romney.

Vooral Michigan, waar hij nipt won, was cruciaal voor Romney. Hij is geboren in de staat, zijn vader was er gouverneur. Even leek het of Santorum, de conservatiefste van de vier resterende kandidaten, hem zou afhouden van de zege. Maar Romney overtrof de verwachtingen en kreeg 41 procent van de stemmen. Santorum bleef steken op 38 procent.

De uitslag verzacht de zorgen van Romney. Voor even. De strijd om de presidentskandidatuur verloopt veel taaier dan hij had verwacht. Volgende week is het Super Tuesday, een belangrijk moment in de campagne.

Als Romney had verloren in Michigan was de besmuikt gevoerde discussie over een eventuele nieuwe kandidaat opgelaaid. De partijtop had gerekend op een snelle zege van Romney in een relatief zwak veld. In plaats daarvan worstelt Romney zich door de voorverkiezingen heen. Telkens steelt een andere kandidaat een tijdje de aandacht, zoals nu Santorum.

Republikeinse leiders, onder wie enkele senatoren, hebben openlijk gepleit voor een nieuwe kandidaat. Iemand die wél enthousiasme zou kunnen wekken. Jeb Bush, de populaire ex-gouverneur van Florida en broer van, werd het vaakst genoemd. Met de winst van gisteren heeft Romney zo’n noodgreep afgewend.

Romney ziet de zege in beide staten als een nieuw begin, een wedergeboorte van zijn campagne. „Een week geleden dachten alle deskundigen en opiniepeilers nog dat ik kansloos was”, zei een zichtbaar opgeluchte Romney vannacht in een toespraak voor zijn aanhangers in Michigan. „We wonnen niet ruim, maar het was genoeg.”

Hij heeft hard moeten werken voor de nipte overwinning. De laatste dagen gaf Romney ruim twee miljoen dollar uit aan televisiespotjes. Die strategie werkte eerder in Florida, toen hij Newt Gingrich neutraliseerde met, zoals Gingrich het noemde, „een tapijtbombardement” aan negatieve spotjes.

Romney had het geluk dat Santorum verstrikt raakte in tekstexegeses over diens uitspraken. Santorum had zondag op televisiezender ABC gezegd dat hij „moest kotsen” van een speech over de scheiding tussen kerk en staat van John F. Kennedy. Na een storm van kritiek, ook uit christelijk-conservatieve kring, nam hij die uitspraak terug.

De kiezers in Michigan lijken het hem toch kwalijk te hebben genomen. Juist onder katholieken, Santorums eigen genootschap, legde hij het af tegen de mormoon Romney. Overgeven op een speech van Kennedy, de eerste katholieke president, werd hem niet in dank afgenomen.

Een televisiedebat op CNN vorige week verliep bovendien ronduit slecht voor Santorum. Hij werd aangevallen, uitgerekend door Romney, op politiek gedraai als senator. „Hij is nep”, smaalde Ron Paul.

Santorums antwoord („als senator ben je een teamspeler”) had niets meer van de rechtlijnige branie waarmee hij zich eerder geliefd maakte onder de lager opgeleide, christelijke kiezers. Santorum betrad voor het eerst een verkiezing als favoriet, en zakte eigenlijk meteen door het ijs.

De aandacht werd door het kabaal in kamp-Santorum wat afgeleid van Romney. En daarmee zal Romney niet ongelukkig zijn. Ook hij liet steken vallen in zijn normaal tot in detail georganiseerde campagnetour.

Pijnlijk was het optreden in een stadion met 65.000 lege stoelen in Detroit, waar enkele honderden aanhangers waren opgetrommeld. Romney, die kampt met een afstandelijk imago, oogde eenzaam. Rick Santorum zorgt altijd voor kleine zaaltjes, die uitpuilen van de aanhangers.

Op Super Tuesday, volgende week dinsdag, worden in tien staten tegelijk voorverkiezingen gehouden. Lastig terrein voor Romney. Enkele staten zal hij zeker winnen, zoals de oostkuststaten Vermont en Massachusetts, waar hij vier jaar gouverneur was. Maar grote staten als Virginia, Ohio, Tennessee en Georgia zijn conservatief en er wonen veel aanhangers van de activistische Tea Party.

Rick Santorum zou volgende week zomaar vijf staten kunnen winnen. Ook Gingrich hoopt op een opleving. In dat geval ligt de campagne in ieder geval open tot eind maart. Erger nog voor Romney: het zou weer bewijzen dat hij de conservatieve basis van de partij niet kan bereiken.

Romney rest niets anders dan een lange, uitputtende slag te leveren met zijn mede-Republikeinen. Het voerde hem al langs elf staten, twintig televisiedebatten en kostte hem en aanverwante organisaties naar schatting ruim twintig miljoen dollar. Alles wat hij nu uitgeeft, kan hij straks niet gebruiken in de campagne tegen Barack Obama.

    • Guus Valk