Versnipperde en gedemoraliseerde FARC is vooral crimineel en destructief

Tanja Nijmeijer zocht de revolutie voor sociale gelijkheid op in Colombia, maar de 34-jarige Twentse vond alles behalve romantiek. Zelfs het geweld van de FARC is nauwelijks idealistisch te noemen. De guerrilla’s zijn een plaag voor de bevolking.

In het Franse dagblad Le Monde brengt journaliste Marie Delcas een gedetailleerd verslag uit over de Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia, die door de EU, de VN en de VS worden beschouwd als terroristen. Een beweging in verval, zo blijkt in ieder geval uit Delcas’ onderzoek.

In 2002 had de FARC 17.000 gewapende strijders, vandaag de dag nog maar 9.000. Ook de territoriale aanwezigheid slonk: van 377 gemeenten in 2002 naar 142 vandaag. Met de inkomsten uit ontvoeringen gaat het evenmin goed. Zestig in 2002, nu elf - voornamelijk soldaten waarover de regering niet wil onderhandelen. Het leger heeft de guerrilla’s verdrongen uit de steden.

Leger heeft de FARC onthoofd

Delcas merkt op dat je niet blind op de cijfers van de Colombiaanse overheid kunt vertrouwen, maar het is voor haar overduidelijk dat er weinig meer over is van de eens zo machtige militaire afsplitsing van de Colombiaanse communistische partij. Lange tijd genoot de leiding, ook wel ‘het secretariaat’ genoemd, een onaanraakbare positie, maar in 2008 werden twee belangrijke kopstukken gedood: de ideoloog Raul Reyes door een luchtaanval en bestuurslid Ivan Rios door één van zijn eigen lijfwachten.

Voormalig hoofd Manuel Marulanda, de strijder met het hoogste aanzien, stierf in 2008 na zestig jaar lidmaatschap van ouderdom op 78-jarige leeftijd. Legeracties in 2010 en 2011 hebben geleid tot de dood van strateeg Mono Jojoy en commandant Alfonso Cano. Op 13 november nam het leger een gigantisch arsenaal van zes ton wapens en explosieven in beslag en ontmantelde het een kamp dat de thuisbasis was van 200 strijders. “Het leger heeft de FARC onthoofd”, aldus Delcas.

Ellendige spiraal van drugs en geweld

De FARC lijdt onder het gemoderniseerde leger, schrijft de journalist. Met steun van de Verenigde Staten kon er geïnvesteerd worden in luchtmacht en communicatie. Niet minder effectief zijn de campagnes van de overheid: wie vrijwillig zijn wapens neerlegt, krijgt amnestie. De afgelopen tien jaar hebben 17.000, voornamelijk jonge strijders, zich overgegeven. Daar valt niet tegenop te rekruteren.

Succesvol beleid dus, maar er is ook een keerzijde: de organisatie valt uiteen in kleine, mobiele eenheden die dagelijks onheil aanrichten met mijnen, scherpschuttersgeweren en autobommen. De tijd dat de FARC legereenheden aanviel met duizend man is voorbij. De nieuwe tactiek is er één van destructie, zoveel mogelijk schade aanrichten in de samenleving. Tussen januari en oktober 2011 doodde de FARC volgens Delcas 429 militairen en verwondde er 1.806.

Eigenlijk zou je de FARC kunnen omschrijven als een bende die leeft van drugshandel. Maar volgens een bron van Delcas, onderzoeker Camilo Echandia, kun je niet spreken van maffia. “Drugshandel is geen doel op zich. De guerrilla’s hebben in de bergen en in de jungle een ellendig leven. Het drugsgeld wordt gebruikt voor de aanschaf van wapens en de financiering van de oorlog.”

Tanja Nijmeijer zit er vrijwillig en gelooft in revolutie

Uitzicht op vrede is er nog lang niet, concludeert Delcas. De regering eist dat de onderhandelingen pas kunnen beginnen als alle gijzelaars vrijgelaten worden, de aanslagen stoppen en de strijders zich overgeven. Dat weigert de FARC, die inmiddels intern net zo verdeeld als ongeorganiseerd is.

Of Tanja Nijmeijer nog leeft is onzeker. Maar op 7 december 2011 zond de NOS nog een interview met haar uit dat enkele weken eerder was opgenomen. Ze kwam opgewekt over en verheerlijkte de gevechten met het leger. Trots bladerde ze door Nederlandse kranten waarin ze als terrorist werd afgeschilderd. Avontuur leek ze belangrijker te vinden dan ideologie. Over de onschuldige slachtoffers van de FARC repte ze met geen woord.

Regeringspartij CDA vroeg minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken vervolgens of hij niet haar paspoort kon innemen. Maar dat kan alleen, zo reageerde de bewindsman, als Nijmeijer onherroepelijk wordt veroordeeld voor een terroristisch misdrijf en niet stateloos wordt.

Mocht Nijmeijer met een geweer in de hand gepakt worden, dan kan ze rekenen op veertig jaar cel. Eind 2010 jaar kreeg de Wereldomroep Nijmeijer voor de camera. “Ik ben er trots op strijder te zijn”, sprak ze in vloeiend Spaans. Ze geloofde dat de FARC zal zegevieren en ooit “de revolutie kan uitroepen”.

Volg @stevendejong op Twitter