Serviërs al in feeststemming over kandidatuur voor EU

Vandaag wordt besloten of Servië officieel kandidaat-lid van de Europese Unie wordt. Het is nog maar het begin van een moeizame weg naar het echte lidmaatschap.

Servische politici en ondernemers vierden gisteravond in Brussel alvast een feestje. Er kon niets meer misgaan: hun land wordt officieel kandidaat-lid van de Europese Unie, net als Turkije, Montenegro, Macedonië, IJsland. De 27 EU-ministers van Buitenlandse Zaken werden het er gistermiddag in Brussel over eens, de ministers van Europese Zaken zullen er vandaag over beslissen.

Er is nog maar één probleem, zei de Luxemburgse minister van Buitenlandse Zaken Jean Asselborn: Roemenië wil dat Servië de Roemeense minderheid in zijn land beter beschermt. Dat zal nog even snel moeten worden opgelost.

Het valt weg tegen de problemen die Servië al moest oplossen, met forse tegenzin, om te komen waar het nu is. Nederland hield jarenlang de Europese samenwerking met Servië tegen omdat dat land eerst belangrijke oorlogsmisdadigers als Radovan Karadzic en Ratko Mladic zou moeten uitleveren aan het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. Minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken, VVD) noemde dat gisteren een ‘showstopper’: alles stond stil. Totdat Servië aan die eis had voldaan.

Dat Servië ook nog dringend beter moest omgaan met Kosovo – dat volgens de Serviërs nog steeds een Servische provincie is en geen zelfstandig land – hield Nederland nauwelijks nog bezig. Nederland is nu druk bezig om Roemenië en Bulgarije tegen te houden bij de toetreding tot Schengen, Nederland heeft een probleem met de Europese Commissie over de Zeeuwse Hedwigepolder, Nederland wil de Europese regels voor asiel en migratie veranderen.

Dus liet Nederland Servië graag over aan Duitsland. Dat land maakte wél een groot punt van Kosovo, hoe gevoelig dat in de EU zelf ook ligt. Want net als Servië zijn ook vijf EU-landen – Cyprus, Slowakije, Griekenland, Roemenië en Spanje – tegen de onafhankelijkheid van Kosovo.

Servië krijgt zijn kandidaat-lidmaatschap omdat Duitsland nu ook vindt dat het zijn best doet voor een iets normalere omgang met Kosovo: vorige week werden er voorzichtig een paar afspraken gemaakt tussen Servië en Kosovo over de controle aan de grens en de manier waarop Kosovo zich internationaal presenteert.

Servische ministers en ondernemers praatten gisteren in Brussel over de nieuwe mogelijkheden die hun land nu zou krijgen: er kon flink geïnvesteerd gaan worden in Servië, de EU zou allerlei nieuwe projecten steunen met geld. Het was een debatavond met drank en eten, Servische a capella zangers en het ‘No Smoking Orchestra’ van Emir Kusturica.

Aan EU-kant was de stemming anders. Uri Rosenthal vond het nodig om meteen na de vergadering te zeggen dat Servië nog lang geen EU-lid was. De onderhandelingen moesten nog helemaal beginnen. Van Duitse bronnen kwam het nieuws dat nog niet was afgesproken wanneer dat zou zijn. En Spanje was boos omdat de meeste EU-landen vinden dat ook Kosovo beloond moet worden voor de afspraken met Servië.

Europese politici weten dat Servië de EU nog heel wat problemen gaat geven: vooral door Kosovo, dat ook graag lid wil worden van de EU en de voorsprong van Servië onterecht en bedreigend vindt. Want kan iemand zich voorstellen dat Servië op een dag lid wordt van de EU en dat het Kosovo daarna ook nog lukt? Servië zal dan elke toenadering van Kosovo tot de EU kunnen tegenhouden, zoals Cyprus doet met Turkije (dat al sinds 1999 kandidaat-lid is van de EU).

Maar ook de Serviërs zullen snel begrijpen dat de eis van Roemenië over de Roemeense minderheid nog maar het begin is van een nieuwe en lange rij eisen waar de EU-landen mee gaan komen. De EU zal geld geven om het land voor te bereiden op volwaardig EU-lidmaatschap, maar het zal zich ook intensief bemoeien met Servische wetten, instituties, gewoontes.

En er zullen altijd EU-landen zijn die eisen dat Servië zich gaat gedragen als een normaal buurland van Kosovo. „Dat ze nu nog in feeststemming zijn, is gunstig”, zei een diplomaat gisteren. „Kennelijk willen ze dit echt graag. Dat kan misschien helpen bij het verzachten van de problemen met Kosovo.”