Na 5.300 jaar is het DNA van Ötzi ontrafeld - ‘ijsman’ had bruine ogen

Duizenden jaren lag Ötzi puntgaaf onder het ijs, toen twee wandelaars hem in 1991 aantroffen. Maar niet alleen zijn lichaam, ook het DNA van de ‘ijsman’ bleef goed bewaard in de kou. Genetici melden vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications dat ze erin zijn geslaagd om zijn complete DNA te ontcijferen. Archeologen hebben het

Ötzi in zijn gekoelde cel in het South Tyrolean Archaeology Museum. Foto Samadelli Marco/EURAC

Duizenden jaren lag Ötzi puntgaaf onder het ijs, toen twee wandelaars hem in 1991 aantroffen. Maar niet alleen zijn lichaam, ook het DNA van de ‘ijsman’ bleef goed bewaard in de kou. Genetici melden vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications dat ze erin zijn geslaagd om zijn complete DNA te ontcijferen.

Archeologen hebben het lichaam van Ötzi, één van de bekendste mummies, al uitvoerig uitgeplozen. Zo vonden ze een pijlpunt in zijn schouder. Ze denken dat Ötzi ongeveer veertig jaar moet zijn geweest toen hij stierf. Hij had last van aderverkalking en had vlak voor zijn dood nog een stuk rendiervlees gegeten.

Maar nu was het de beurt aan genetici. Zij verpulverden een klein stukje bot uit Ötzi’s heup, en bepaalden de volgorde van al zijn DNA. Zo zijn ze nóg meer over de ijsman te weten gekomen. Wetenschapsredacteur Hester van Santen schrijft morgen in NRC Handelsblad:

“Ötzi blijkt het meest verwant aan de Europeanen die nu op Corsica en Sardinië leven. Hij lijkt genetisch dus niet op de huidige Alpenbewoners. Verder had hij bruine ogen, bloedgroep 0, een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en hij verdroeg geen lactose.”

Reconstructie van “Ötzi de ijsman”, door de gebroeders Kennis. Foto South Tyrol Museum of Archaeology/EURAC/Marco Samadelli-Gregor Staschitz Reconstructie van “Ötzi de ijsman”, door de gebroeders Kennis. Foto South Tyrol Museum of Archaeology/EURAC/Marco Samadelli-Gregor Staschitz

Op sommige van die conclusies is wel wat af te dingen. Hester van Santen sprak Cecile Janssens, hoogleraar epidemiologie aan het Erasmus MC. Zij vindt dat de onderzoekers naar te weinig genetische factoren voor hartziekten hebben gekeken:

“Hier wordt wel een heel vertekend beeld gegeven van de ijsman. Ze wisten al dat Ötzi aderverkalking had, en gaan dan geloven dat het ook in de genen zit.”

De BBC maakte in 2002 een mooie documentaire over Ötzi. Dit is hoe de archeologen ervoor zorgen dat het lichaam van Ötzi niet vergaat: