opinie

    • Hans Beerekamp

Lichaamstaal spreekt in talkshows boekdelen

Maarten Heijmans is ‘Ramses’ (AVRO).

Onafhankelijk van elkaar hadden twee programma’s hetzelfde ideetje ontwikkeld voor berichtgeving over de Oscaruitreiking. Het resultaat was ook nog eens vrijwel tegelijkertijd te zien, in het NOS Journaal en De wereld draait door (VARA).

Omdat de grote winnaar The Artist een zwart-witfilm is zonder dialogen of ander direct geluid, in de trant van films uit de jaren twintig (de correcte term is niet ‘stomme’ of ‘zwijgende’ maar ‘stille’ film), kozen beide programma’s voor een item met tussentitels, ontkleurd beeld en doorlopende muziek.

Dat blijkt goed te werken. De wereld draait door voerde drie acteurs op, die net als presentator Matthijs van Nieuwkerk breed gesticulerend de teksten van de titelkaarten illustreerden. Vooral Thom Hoffman, expressionistisch geschminkt als acteur Jean Dujardin uit The Artist, was geknipt voor de rol van monstre sacré.

Het succes van de bekroonde film kan mede verklaard worden door onbekendheid van een breed publiek met de aantrekkelijke kanten van de stille-filmtaal. Lang hebben veel mensen gedacht, door de op een verkeerde snelheid afgedraaide filmkluchten van Mack Sennett, dat er destijds alleen koddig gerend werd. Ook zijn er wel degelijk acteurs die het relatief klein hielden voor de komst van de geluidsfilm.

Andere les: de essentie van zo’n gesprek in een talkshow laat zich desgewenst goed tevoren in een script dan wel tussentitels vastleggen. Behalve als de gast zich tegen het script verzet, natuurlijk. Daarvan was gisteravond een fraai voorbeeld te bewonderen in Pauw & Witteman (VARA), ook met geërgerde lichaamstaal van de gastheren.

Omdat Nebahat Albayrak de enige vrouwelijke én allochtone kandidaat-leider van de PvdA is, hadden zij besloten haar daar eens goed over door te zagen. Maar Albayrak had daar helemaal geen zin in en stelde dat haar geslacht en afkomst geen rol speelden bij de verkiezing.

Het liep hoog op. Alle deskundigen waren het er toch over eens dat het daar alleen maar over zou gaan in de campagne. Hoe haalde ze het in haar hoofd om na tien minuten van welles-nietes over saaie inhoudelijke punten te beginnen?

Albayraks goede vriendin Femke Halsema zat toevallig ook aan tafel en koos wijselijk voor een bemiddelende rol, al was aan haar gezicht te zien dat ze die seksistische witte mannen ook wel kon schieten. Maar ze merkte handig op dat ze ook best blij zou zijn met een eerste vrouwelijke premier.

Toen Pauw voor de vijfde keer probeerde zijn gelijk te halen, schamperde Albayrak: „Jeroen, kom op joh, laat je niet zo kennen, man!” Ondanks de door kijkers weinig gewaardeerde intimiteit tussen machthebbers, legde de avond Albayrak geen windeieren.

    • Hans Beerekamp