Je bent homo en dat wil God niet

Different leert orthodox-christelijke homo’s omgaan met hun gevoelens. Volgens cliënten helpt het. Maar er zijn dreigingen. Een seculiere hetze, zegt de directeur.

We worden bedreigd. Anouk van Tooren zegt het met een ernstig gezicht. De psychologe wijst naar de computer op haar bureau. „Haatmails, tientallen per dag”, zegt ze, „met de meest vreselijke inhoud.” Van Tooren merkt dat de stichting waarvoor zij werkt onder vuur ligt. Pas nog kwamen onbekenden aan de deur verhaal halen. Van Tooren kon zien dat ze „foute bedoelingen” hadden. Ze durfde de deur niet open te doen.

De ophef is groot over stichting Different sinds dagblad Trouw schreef dat de christelijke instelling een therapie aanbiedt die homoseksuelen leert hun gevoelens te onderdrukken.

Op het hoofdkantoor van Different in Amsterdam zitten drie oud-cliënten. Twee van hen willen niet met hun naam in de krant, de derde alleen met zijn voornaam. „Anders gaan onze namen rondzingen op internet.” Ze behoren alle drie tot een orthodox-christelijke stroming, hebben homoseksuele gevoelens en raakten door die gevoelens in de knoop met zichzelf.

„Je verlangt naar een man, maar weet vanuit je geloof dat het niet is wat God van je wil. Dat zorgt voor een inwendige strijd”, vertelt een 28-jarige cliënt met zwart stekeltjeshaar. Hij werd op de middelbare school verliefd op een jongen, maar besloot niet toe te geven aan zijn gevoelens. Twee jaar later kreeg hij zelfs verkering met een meisje. Dat ging goed, totdat ze overwogen te gaan trouwen. „Mijn homogevoelens lieten mij niet toe om volledig voor haar te kiezen.”

Hij zocht hulp bij Different. In zo’n vijftien sessies ging hij met een therapeut op zoek naar „de achterliggende oorzaken” van zijn homoseksualiteit. „Ik heb altijd een slechte relatie met mijn vader gehad. Als kind zag ik hem vloeken en tieren en dacht: als dat een man is, dan word ik er geen. Ik heb me afgezet tegen de mannelijke gevoelens in mezelf.”

Door de therapie heeft hij de moeizame relatie met zijn vader verwerkt. Zijn homogevoelens hebben daarmee ook „een plek” gekregen. „Ze zijn er nog wel, maar minder sterk.” Ook zorgden de gesprekken ervoor dat hij minder gauw „in verleiding” komt. „We hebben besproken wat ik aantrekkelijk vind aan mannen. En wat je eraan kunt doen.” Inmiddels is hij getrouwd met een vrouw.

Psychologe en Different-manager Van Tooren ziet dit soort cliënten vaker binnenkomen. „In Nederland heerst een klimaat dat homoseksualiteit alleen maar mooi en goed moet zijn”, zegt ze, „maar een deel van onze cliënten ervaart spanning tussen de beleving van hun geloof en homoseksuele gevoelens.” Bij seculiere hulpverleners ontbreekt vaak begrip voor deze opvattingen, zegt Van Tooren. „Ik hoor van cliënten dat psychologen hun adviseerden om hun geloof op te geven, ter wille van hun homogevoelens. Even je geloof opgeven, je diepste identiteit! Dat kan juist heel verwarrend zijn.”

„Hier snapt men met welke gevoelens je worstelt”, zegt Stefan, een 45-jarige cliënt van Different. Hij is zelfstandig hovenier en weet sinds zijn puberteit dat hij homo is. Toch is hij zijn hele leven op zoek geweest naar een vriendin. „Ik dacht: als ik de ware tegenkom, wordt het allemaal anders.” Tientallen afspraakjes leidden nooit tot verkering. Stefan had het wel gezellig met vrouwen, „alleen de aantrekkingskracht ontbrak.”

Vijf jaar geleden besloot hij op zoek te gaan naar een man. Stefan ging experimenteren in de gay-scene. Daar stuitte hij op „bedreigende omgangsvormen”. Stefan: „Het is daar: vrijheid, blijheid, toe maar. Alles moet kunnen. Christelijke normen heb je er niet.” Bij Different voelde hij zich wel thuis. Hij kon zijn verhaal kwijt en heeft dankzij de therapie zijn homoseksuele gevoelens leren accepteren, zegt Stefan. „Ik heb hier ontdekt dat mijn identiteit niet bepaald hoeft te worden door mijn seksualiteit.” Is homoseksualiteit een keuze? Stefan: „Je kunt kiezen wat je doet met die gevoelens.”

Ongeveer een kwart van de cliënten van Different zegt bij binnenkomst af te willen van homogevoelens, zegt Van Tooren. Maar dat doet Different niet. Therapieën die onder de ziektekostenverzekering vallen, moeten gericht zijn op genezing van een ziekte of stoornis. „En homoseksualiteit is geen ziekte of stoornis”, zegt Van Tooren. „Dat vinden wij ook niet.” De meeste cliënten kampen met depressiviteit, identiteitsvragen of verwarde gedachten. Dáár richt de behandeling zich op, zegt ze.

Een beproefd middel bij de gesprekken is de blokkendoos van Duplo, die ook bij contextuele therapie wordt gebruikt. De drie cliënten veren op als Van Tooren de doos met poppetjes tevoorschijn haalt.

„Jááá, die ken ik!”, zegt een 32-jarige cliënte met een kruisje om haar nek. „Met deze poppetjes moest ik mijn familie uitbeelden. Heel leerzaam.” Ze zet twee poppetjes op de grond. Eén grote, brede vrouw op een voetstuk: haar moeder. Het andere poppetje is klein, zit op de grond en kijkt op naar de grote vrouw. „Dat ben ik.” Haar moeder was heel dominant, legt ze uit. „Dat heeft voor een tegenreactie gezorgd: het type vrouwen waar ik op val, is juist het tegenovergestelde van mijn moeder. Daar ben ik tijdens de therapie achtergekomen.”

Ze vindt de commotie over Different dan ook „grote, grote onzin. Voor ik aan deze therapie begon, zaten mijn gevoelens juist weggestopt. Hier heb ik ze een plek kunnen geven. En de relatie met mijn moeder is nu uitstekend.”

Henk van Rhee, directeur van de christelijke hulporganisatie Tot Heil Des Volks waar Different onder valt, vindt dat er sprake is van „een hetze” tegen orthodoxe christenen. „We worden gezien als een van de laatste obstakels op weg naar een seculiere wereld”, zegt Van Rhee. „Vandaag is het Different, morgen staat het christelijk onderwijs onder druk en overmorgen mag de dominee in de kerk niet meer zeggen wat hij wil. Wij schijnen er niet te mogen zijn.” 

Misschien, zegt de directeur, „is dit wel het begin van vervolging”. Van Rhee: „Dat hebben we vaker gezien in de geschiedenis. Kleine groepen raken in de verdrukking. Nu zijn wij kennelijk aan de beurt.”