Het nieuwste lek: 5 miljoen e-mails

Stratfor, waarvan de e-mails op straat liggen, is niet zomaar een mediabedrijf. Volgens WikiLeaks verzamelt het clandestien informatie.

Wat is Stratfor? „De Russische media noemt ons deel van de CIA. Arabische landen zeggen dat we Israëliërs zijn”, schrijft ene Victoria Allen van Stratfor, in een uitgelekte e-mail aan haar baas en haar collega’s van het Amerikaanse inlichtingenbedrijf. „It’s wild. We zijn net nog geen bouwmarkt of druïden genoemd.”

Maar wat is Stratfor dan wel? In ieder geval geen doorsnee mediabedrijf dat enkel keurige nieuwsbrieven rondstuurt, weten we nu. WikiLeaks begon gisterochtend zijn nieuwste actie: het publiceren van The Global Intelligence Files. Dit keer ligt niet de Amerikaanse diplomatieke post op straat, maar vijf miljoen e-mails van denktank Stratfor, geschreven tussen 2004 en 2011.

Het in Texas gevestigde bedrijf Stratfor – een afkorting van Strategic Forecasting – verzamelt informatie voor bedrijven en instanties voor geopolitieke analyses. Dat doet het bedrijf op onconventionele wijze. „Stratfor gebruikt intelligence in plaats van journalistieke methodes om informatie te verzamelen”, in de woorden van diezelfde Victoria Allen.

Zoals Blackwater zich gedraagt als een privaat leger, gedraagt Stratfor zich als een private inlichtingendienst à la CIA. Inclusief clandestiene werkwijzen, stelt WikiLeaks. Voor een serieuze analyse van de e-mails die stukje bij beetje gepubliceerd worden, is weken tijd nodig. Maar afgaande op de studie van WikiLeaks zou Stratfor witwaspraktijken, steekpenningen en dubieuze psychologische methodes gebruiken om informatie voor zijn klanten te ontfutselen.

Onder de kleine selectie gestolen e-mails die nu al op wikileaks.org staat, zit er bijvoorbeeld één van Stratfor-directeur George Friedman. Hij adviseert een analiste die bij een Israëliër informatie moet inwinnen over de gezondheidstoestand van Hugo Chávez, de president van Venezuela: „Je moet controle over hem krijgen. Controle betekent financiële, seksuele of psychologische controle.”

Stratfor demonstreert de verwevenheid van bedrijfsleven en overheden. Het bedrijf heeft twee soorten klanten: nieuwsorganisaties en bedrijven die gratis of voor weinig geld gebruikmaken van algemene analyses en de nieuwsbrief die naar twee miljoen adressen gaat, waaronder NRC. En klanten die gerichte opdrachten uitzetten. Zo verzamelt Stratfor specifieke informatie voor oliebedrijven als National Oilwell Varco, het chemieconcern Dow Chemical, vliegtuigfabrikant Lockheed Martin en bank Goldman Sachs, waarmee Stratfor overweegt een investeringsfonds op te richten. Maar ook publieke diensten als het Amerikaanse leger en de Amerikaanse binnenlandse veiligheidsdienst zouden Stratfor raadplegen.

Ook de informanten komen uit beide werelden. Het bedrijf onderhoudt nauwe banden met ambassades en inlichtingenorganisaties, waaronder FBI en CIA, om aan informatie te komen, en heeft ook een eigen netwerk van informanten, die betaald krijgen via een Zwitserse bankrekening. Sommigen maken zich bekend, sommigen werken in het geheim.

De mails van Stratfor zijn niet gelekt, zoals bij de diplomatieke post, ze zijn gestolen. In december vorig jaar braken leden van hackersverband Anonymous in de systemen van het bedrijf in en publiceerden inlognamen, wachtwoorden en creditcardgegevens van klanten en abonnees. Het ging om de gegevens van 860.000 mensen, onder wie 270 Nederlanders. De hack wordt inmiddels onderzocht door de FBI; de Amerikaanse en Britse autoriteiten hebben al een aantal arrestaties verricht. Julian Assange zei tijdens de persconferentie gisteren zijn bronnen te beschermen.

Wat het anarchistische WikiLeaks dwarszit aan Stratfor is dat het tegen betaling informatie over activisten voor grote multinationals inwint. Voor Dow Chemical volgt het bedrijf bijvoorbeeld de activisten die genoegdoening eisen na de giframp in het Indiase Bhopal in 1984, een ramp met misschien wel tienduizenden doden. The Yes Man persifleerde ooit Dow Chemical, waarna Stratfor ook de gangen van het activistische kunstenaarsduo natrok. Zo wordt in een van de gepubliceerde e-mails een optreden van The Yes Men mei vorig jaar in het Stedelijk Museum in Amsterdam gerapporteerd. Ook Coca-Cola zou Stratfor de opdracht hebben gegeven gericht activisten te monitoren.

Wat WikiLeaks nog meer dwarszit, is dat Stratfor het ook op WikiLeaks zelf heeft gemunt. In meer dan vierduizend e-mails zouden WikiLeaks of Julian Assange worden genoemd. Maar hoe, of in welke context, is nog niet te achterhalen.

Stratfor, in diepe verlegenheid gebracht, haast zich te zeggen dat sommige e-mails „vervalst of veranderd kunnen zijn, andere zijn mogelijk authentiek”. Maar het bedrijf wil niet zeggen welke e-mails echt zijn. „Wij zijn bestolen en willen niet nog een keer slachtoffer worden door te worden onderworpen aan ondervragingen.”

Stratfor heeft de reputatie conservatief te zijn, banden met de Mossad te onderhouden en overtuigd te zijn van de economische en militaire superioriteit van de VS. Zelf claimt het zonder ideologie, agenda of nationale voorkeur te werken.

Soms lijkt het bedrijf heel vroeg over hoogwaardige bronnen te beschikken. Het wist bijvoorbeeld dat Pakistan op de hoogte was van de schuilplaats van Osama bin Laden, blijkt uit een uitgelekte e-mail.

Maar tijdens een persconferentie met Assange gisteren beweerden journalisten uit het Midden-Oosten dat de informatie van Stratfor vaak niet accuraat is. Volgens een journalist van de Libanese krant Al-Akhbar – mediapartner van WikiLeaks – zou informatie regelmatig onjuist zijn vertaald via Google Translate. Een andere journalist beschuldigde Stratfor van het aandikken van de dreiging van Al-Qaeda. Dat is denkbaar: hoe meer reuring, hoe meer klandizie. Bovendien is er geen instantie die het particuliere bedrijf controleert. Igor Vamos van The Yes Men op de persconferentie: „Zo lang het geld oplevert, stoppen ze echt niet.”

    • Carola Houtekamer
    • Eva de Valk