Groningen

Arm Groningen. Gisteren gepubliceerde werkloosheidcijfers (CBS) lieten een zwaar getroffen provincie zien: 7,3 procent van de Groningse beroepsbevolking had vorig jaar geen baan. Vorige week kwam er ander treurig nieuws uit de streek, ditmaal uit de stad Groningen: hier pleegden in 2011 anderhalf keer meer mensen zelfmoord dan in andere grote steden.

Logisch, het een volgt uit het ander. Maar een beetje googlen leert dat Groningen al veel langer de meeste zelfdodingen van Nederland kent, ook in de economisch vette jaren.

Gronings raadslid voor GroenLinks Kris van der Veen wil eindelijk onderzocht hebben waarom juist in Groningen zoveel mensen zelfmoord plegen en diende daartoe vorige week een motie in.

Van der Veen: „Dichter des Vaderlands Driek van Wissen zei het al: Groningers kunnen zwaar op de hand zijn.”

„Dat is een cliché”, zegt Gerke Terpstra van GGZ Groningen, die het onderzoek gaat uitvoeren. „Over Limburgers kun je net zo goed hetzelfde zeggen. Daarbij: laten we niet vergeten dat het maar om ongeveer 25 zelfdodingen per jaar gaat.”

Kris van der Veen: „Ja, het is inderdaad wonderlijk dat de plaatselijke politiek nu pas om zo’n onderzoek vraagt. Misschien dachten ze: ach, dat aantal zelfmoorden meer dan gemiddeld, is dat nou iets om je druk over te maken?”

Dus trek ik het cliché door: „Misschien wordt de plaatselijke politiek bevolkt door stugge Groningse binnenvetters en is er daarom nooit zoveel aandacht aan besteed?”

„Ha!” zegt Kris van der Veen. „Dat is een goeie. Die ga ik gebruiken in de raad.”

Terpstra en Van der Veen vinden elkaar wel in enkele aannames over oorzaken en getroffen groepen: dat zijn waarschijnlijk niet de 50.000 studenten die Groningen telt, eerder de sociaal zwakkeren, mensen die net hun baan kwijt zijn, drugsverslaafden.

Maar daarin verschilt Groningen nauwelijks van andere steden, erkent Van der Veen. Hij is toch iets meer dan Gerke Terpstra overtuigd van een culturele factor.

„Ik ben opgegroeid in een klein dorp in Friesland, dat vergelijkbaar is met Groningen. Bij mij op de lagere school zaten twee meisjes die hun vader hadden verloren door zelfmoord. Iedereen wist het, maar niemand sprak erover. Mensen daar spraken niet over hun gevoelens. Daarom ben ik er ook zo snel mogelijk weggegaan.”

„Zulke generalisaties zijn erg speculatief”, zegt een steeds gepikeerder klinkende Gerke Terpstra. „Alsof op plekken waar meer gepraat wordt ook automatisch minder zelfdoding voorkomt. Stress door werkloosheid is misschien een belangrijkere factor dan de zogenaamde Groningse cultuur.”

De Groningse aard of algemene sociaal-economische omstandigheden, voor de zomer heeft de ggz uitgezocht waarom in Groningen meer dan elders de zelfverkozen dood voorkomt.

„Met de uitkomst van het onderzoek kunnen we betere suïcidepreventie ontwikkelen”, zegt Kris van der Veen. „Het zou hierbij helpen als mensen in psychische nood een lagere eigen bijdrage hoefden te betalen voor hulp bij de ggz.”

Een sympathieke wens, die gisteravond helaas geen gehoor vond bij minister Edith Schipper van Volksgezondheid. Zij noemt in een brief aan de Tweede Kamer zo’n verlaging van de eigen bijdrage „erg lastig”.

    • Hassan Bahara