Fabrikanten kunstheup zwegen over risico's losse metaaldeeltjes

Fabrikanten van metalen heupprotheses hebben jarenlang verzwegen dat losgeraakte metaaldeeltjes schade kunnen aanrichten in het lichaam van de patiënt. Dat blijkt uit journalistiek onderzoek van de British Medical Journal in samenwerking met BBC-programma Newsnight. Al sinds 1975 is bekend dat metaalionen (kobalt en chroom) uit metalen heupen kunnen ‘lekken’ naar het omringende weefsel en daar het afsterven van spier- of botcellen veroorzaken. Desondanks zijn metalen heupen sinds zij in 1997 op de markt kwamen door fabrikanten aangeprezen als ‘heupprothese die het hele leven lang meegaat’.

De laatste jaren zijn steeds meer gebreken aan het licht gekomen. Implantaten gingen voortijdig loszitten doordat de metaaldeeltjes ontstekingen veroorzaakten. Er bleken ook hoge concentraties metaal in het bloed te zitten en het effect daarvan is heel onzeker.

De Britse journalisten zijn in het bezit van een interne memo van fabrikant DePuy (onderdeel van Johnson&Johnson) uit juli 2005 waarin staat dat „naast de mogelijke veranderingen in de immuunfunctie er ook zorgen zijn dat slijpsel kankerverwekkend zou kunnen zijn”. Het memo vermeldt een studie die erop wijst dat de implantaten na tien jaar een drie keer zo hoog risico op verschillende vormen bloedkanker geven. Na de constatering dat de labtesten „veelbelovend” zijn, besluit het memo met de opmerking dat „de ultieme test de ervaringen op de lange termijn met mensen is.” DePuy ging door met de verkoop van de implantaten zonder de interne zorgen te vermelden. En er zijn nog twintig andere fabrikanten met soortgelijke implantaten. De Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV) heeft haar leden in januari geadviseerd geen enkele metalen heup meer te implanteren. „We durven het niet aan op dit moment”, zegt NOV-voorzitter en orthopeed Jan Verhaar. In Nederland gaat het volgens Verhaar om „enkele duizenden” patiënten. Deze zijn allemaal op de hoogte gebracht en worden extra gecontroleerd. „We hopen dat het goed met hen afloopt, maar gerust zijn we er niet op”, zegt hij. Wereldwijd gaat het om honderdduizenden patiënten, zegt Verhaar. Hij noemt dit „in potentie één van de grootste rampen in de medische geschiedenis”.