CPB-topman: hervorm eerst en bezuinig later

Het pleidooi van CPB-directeur Teulings voor uitstel van extra bezuinigingen komt veel politici in Den Haag stiekem goed uit.

De timing van CPB-directeur Coen Teulings was prikkelend. Toch bleven vanochtend de afwijzende reacties op de uitlatingen van de topman van het Centraal Planbureau uit. Hij gooide gisteren een steen in de vijver door op de website van de Financial Times uitstel van extra bezuinigingen te suggereren.

„Hervorm vandaag om morgen het begrotingstekort weg te werken’’, schreef hij met de Franse econoom Jean Pisani-Ferry van de Brusselse denktank Bruegel. „Coen en ik hebben samen gediscussieerd en welbewust voor dit moment van publicatie gekozen”, aldus Pisani vanmiddag.

Komende donderdag publiceert Teulings’ Centraal Planbureau de ramingen voor de Nederlandse economie. Alle aandacht gaat uit naar de voorspelling van het begrotingstekort voor 2013. Als dat boven de 3 procent uitkomt, en dat doet het, moet Nederland extra bezuinigen. Dat is het gevolg van de richtlijnen die op aandringen van datzelfde Nederland door de Europese Commissie aan de lidstaten zijn opgelegd. Pas na de CPB-raming weet het kabinet formeel hoeveel miljard het in 2013 moet korten. Schattingen variëren van 6 tot 11 miljard euro – ongekende bedragen voor één jaar.

Teulings' academische benadering leidt geregeld tot irritatie in Den Haag. Hij vertoont weinig neiging zijn analyses aan te passen aan de politieke mogelijkheden van de dag. Eerder wekte hij binnen het kabinet weerstand door een vergelijkbaar pleidooi tegen bezuinigingen af te steken. Maar zijn bijdrage aan de Financial Times komt veel Haagse spelers stiekem misschien wel goed uit, ook al noemt hij Nederland niet: het gaat om de Europese economie.

Uit informeel overleg in de coalitie is de laatste weken gebleken dat er wel degelijk een politiek akkoord mogelijk is over extra bezuinigingen waardoor Nederland aan de Brusselse richtlijnen voldoet. Het probleem is alleen dat het politiek meest haalbare compromis tot economisch zeer ongewenste effecten leidt.

Anders gezegd: het kabinet dreigt zichzelf een diepe recessie in te bezuinigen. Omdat veel hervormingen moeilijk liggen, bestaat de kans dat de coalitie alleen overeenstemming bereikt dankzij bijvoorbeeld een nullijn in de collectieve sector en verhoging van de BTW.

Zelfs de werkgevers zijn tot het inzicht gekomen dat het beter is volgend jaar zomin mogelijk te bezuinigen, en een tekort van boven de 3 procent te accepteren. En voor de jaren daarna hervormingen (op de woningmarkt, in de zorg) af te spreken die pas op termijn leiden tot een lager begrotingstekort. Het pleidooi van Teulings past hier wonderwel in.

Of het kabinet de opvatting van Teulings volgt is een andere zaak. De Haagse onderhandelingen beginnen volgende week. De Commissie zou moeten instemmen met een tekort boven de 3 procent; de FT wordt in Brussel goed gelezen. En belangrijker: Nederland en vooral minister De Jager (Financiën, CDA) zou bereid moeten zijn gezichtsverlies te accepteren. Het zijn ongewisse factoren in een politiek klimaat waarin weinig zekerheden meer bestaan.