Vragen bij mysterieus groeicijfer van Franse economie

Cijfers over de wereldeconomie zijn er dagelijks. Het verhaal daar achter vertellen onze correspondenten, elke maandag vanuit een ander land.

‘De groei, ook al is die nog zo klein, bewijst dat de maatregelen die we de laatste jaren hebben genomen de juiste zijn. Frankrijk is de goede weg ingeslagen en dat moeten we nu zo houden.”

In een campagne die wordt gedomineerd door economische thema’s is ieder positief cijfer, ook al is het nog zo miniem, aardig meegenomen voor uittredend president Nicolas Sarkozy. Toen hij zich iets minder dan twee weken geleden officieel kandidaat stelde voor zijn eigen opvolging, viel dat nagenoeg samen met een economisch bericht dat verder niet al te veel aandacht kreeg: de Franse economie was in het laatste kwartaal van 2011 de enige in de Europese Unie die een groeicijfer kon voorleggen. Met 0,2 procent groei uiterst miniem, maar Sarkozy ziet er wel het begin van het herstel in. Meer zelfs: het is een goede reden voor zijn herverkiezing.

Welke exacte maatregelen dan precies voor die groei hadden gezorgd, daar werd niet naar gevraagd. Waarom Frankrijk wel groeide en Duitsland – het grote economische voorbeeld – niet, ook die vraag bleef ongesteld. Het is een bijna mysterieus ‘groeicijfer’, dat door geen enkele expert werd verwacht of voorspeld, en Sarkozy is er sinds die avond dat hij zich kandidaat stelde ook niet echt meer op terug gekomen.

Want al te veel aandacht voor de minieme groei na de komma is misschien ook niet zo goed. Je weet immers maar nooit dat het eerste kwartaal van 2012 weer dik tegenvalt, en daar sta je dan met je ‘juiste maatregelen’ en ‘de goede weg ingeslagen’. Misschien komt de krimp, die de analisten voor het laatste kwartaal van 2011 hadden voorspeld, wel begin 2012. En dan zal je zien dat zo’n negatief cijfer enkele dagen voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op 22 april wordt bekendgemaakt.

Het is niet echt het groeicijfer waar de Fransen over debatteren aan ‘le zinc’ waar ze hun ochtend-koffie nuttigen. De koopkracht en de groeiende werkloosheid, dat zijn de cijfers waar ze zich zorgen over maken. En groei of niet, je ontmoet zelden een Fransman die een lofzang houdt over hoe uitstekend de Franse economie het doet.

Volgens enquêtes hebben de meeste Fransen het gevoel dat ze tijdens het vijfjarige bewind van Sarkozy aan koopkracht hebben ingeboet. De prijzen zijn fors gestegen (volgens 1 op de 3 Fransen is dat de schuld van de euro) maar de lonen zijn niet evenredig mee gestegen. Toch geven de naakte cijfers Sarkozy hier het voordeel van de twijfel: voor de gemiddelde Fransman is de koopkracht de afgelopen vijf jaar met 2 procent toegenomen. Niet de forse stijging die de president had beloofd met zijn slogan ‘meer werken om meer te verdienen’ voor ‘het Frankrijk dat vroeg opstaat’. Maar het beeld dat een meerderheid van de Fransen erop achteruit is gegaan klopt niet. In 2012 wordt wel een daling van de koopkracht verwacht. En het aantal Fransen dat moet rondkomen met minder dan het minimumloon van 954 euro is sinds 2009 met ruim 300.000 toegenomen. Het aantal Fransen onder de armoedegrens bedraagt nu 8 miljoen.

De werkloosheidscijfers zijn wel flink in het nadeel van de president. Vijf jaar geleden beloofde hij een halvering van de werkloosheid. Dat is een verdubbeling geworden, tot 10 procent. In dertig jaar tijd is de werkloosheid nooit zo snel gestegen. In januari is de werkloosheid nog eens met 0,5 procent toegenomen. Die toename is volgens Sarkozy helemaal toe te schrijven aan twee onverwachte crises en aan de 35-urige werkweek (een erfenis van de socialistische regering die Sarkozy niet heeft weggewerkt) die het Franse bedrijfsleven benadeelt. Volgens Sarkozy bewijst het alleen maar dat hij dringend werk moet maken van een hervorming, lees flexibilisering van de arbeidsmarkt.

Met zo’n matig economisch rapport is het voor de tegenkandidaten van Sarkozy makkelijk kritiek spuien. Zeker de socialistische kandidaat François Hollande laat geen kans voorbij gaan om de gestegen werkloosheid en de niet gestegen koopkracht te benadrukken. Maar op de vraag wie de Fransen het meeste vertrouwen als het gaat om de aanpak van de crisis, luidt het verrassende antwoord niet Hollande, maar Angela Merkel. En ook al mag ze niet stemmen, zij steunt openlijk Nicolas Sarkozy.

Dirk Vandenberghe