Voorraad eicellen bij vrouwen is niet eindig

Een vrouw wordt geboren met al haar eicellen al in haar eierstokken – dat hebben artsen zestig jaar lang gedacht. Maar nu blijkt dat uit stamcellen afkomstig uit weggeopereerde eierstokken van volwassen vrouwen tóch nieuwe eicellen kunnen worden opgekweekt. Dat schreven Amerikaanse gynaecologen van het Massachusetts General Hospital in Boston gisteren in Nature Medicine.

Het team onder leiding van Jonathan Tilly slaagde erin uit eierstokken van volwassen vrouwen stamcellen te isoleren, die zich later in het laboratorium konden ontwikkelen tot eicellen. Daar stopte het experiment, „om ethische en juridische redenen”, schrijven de onderzoekers. Een succesvolle bevruchting van deze nieuw opgekweekte eicellen zou het ultieme bewijs zijn dat eicellen na de geboorte nog gevormd kunnen worden.

Toch kan het idee dat vrouwen over een ‘eindige eicelvoorraad’ beschikken definitief de prullenbak in, schrijven de onderzoekers. Ze zijn daar zo zeker van omdat het hun eerder lukte om via stamcellen nieuwe eicellen uit de eierstokken van volwassen vrouwtjesmuizen te maken. En na implantatie in eicelvrije muizen kwam er een eisprong op gang, die na een normale bevruchting en zwangerschap tot gezond nageslacht leidde. Daarna kostte het jaren om het onderzoek (deels) bij mensen te herhalen. Zo was het moeilijk vrouwen te vinden bij wie de eierstokken waren verwijderd en op de juiste manier bewaard om er nog stamcellen uit te kunnen isoleren. Dat lukte uiteindelijk bij vrouwen die een geslachtsveranderende operatie ondergingen.

Het onderzoek geeft uitzicht op nieuwe vruchtbaarheidsbehandelingen. Tilly denkt aan ‘stamcelbanken’ van eicelproducerende stamcellen in plaats van eicelbanken. Stamcellen laten zich makkelijker invriezen en ontdooien dan eicellen. Met deze stamcellen zouden ook buiten het lichaam van de vrouw eicellen gevormd kunnen worden die nodig zijn voor een reageerbuisprocedure.