Ruim 10.000 jaar oude rotstekeningen

In Centraal-Brazilië hebben archeologen afbeeldingen van menselijke figuurtjes gevonden, gekrast of uitgehakt in kalksteen, die na zorgvuldige datering 10.500 tot 10.700 jaar oud blijken te zijn. Daarmee is dit de oudste proeve van prehistorische Amerikaanse beeldtaal die ooit is gevonden.

De tekeningen zijn aangetroffen in een schuilplaats van 70 bij 20 meter in een rotsformatie in Lapa do Santo, 60 kilometer van de stad Belo Horizonte. In de afzettingslagen van de schuilplaats bevindt zich houtskool van haardvuren die hier in de loop der tijd zijn aangelegd. Met behulp van die houtskool en van menselijk gebeente zijn er drie verschillende perioden van bewoning gedateerd. De oudste begint 11.000 jaar geleden. In de schuilplaats zijn primitieve werktuigen gevonden van steensplinters en beenderen. Daarmee kunnen de tekeningen zijn gemaakt. Uit dierlijke en botanische resten blijkt dat de bewoners van de schuilplaats leefden van de jacht op klein wild en het verzamelen van wilde vruchten. Er zijn 27 graven gevonden van 8.500 tot 7.500 jaar oud.

Tijdens de opgraving vonden de Braziliaanse archeologen vier meter onder de oppervlakte een aantal mensachtige figuurtjes, uitgehakt in het vaste gesteente. De lijven en ledematen zijn weergegeven met enkele lijnen, als figuurtjes van ijzerdraad, ze hebben allemaal een c-vormig hoofd en een buitenmodel penis. C14-detering van de omringende houtskool en luminescentiedatering van kwartskorrels wijzen allebei op een ouderdom van tussen de 10.000 en de 11.000 jaar. De archeologen publiceren hierover in PLoS ONE.

De tekeningen vertonen stilistische overeenkomsten met wat jongere vondsten in andere delen van Brazilië. Dit suggereert dat er aan het begin van het Holoceen (vanaf 11.000 jaar geleden) in Zuid-Amerika cultuurcontact bestond tussen groepen die wel 1.600 kilometer van elkaar woonden. Tot dusverre zijn er jongere proeven van rotskunst gevonden in de deelstaat Piauí, in het noordoosten van Brazilië (9.000 jaar oud), en in het Amerikaanse Oregon (7.700 jaar). In het Grote Bekken tussen de Rocky Mountains en de Sierra Nevada zijn rotstekeningen gevonden van mammoeten, maar die zijn nooit betrouwbaar gedateerd. De figuurtjes in Lapa do Santo zijn dan ook tot nu toe de oudste voorbeelden van rotskunst in Amerika.