Ook Amerika's imago ging in rook op

De koranverbranding brengt Washington verder in diskrediet bij de Afghanen. Ze beseffen dat ze van de Amerikanen weinig meer hebben te verwachten.

Redacteur Buitenland

Amerikaanse militairen betalen met hun leven voor de blunder op de legerbasis Bagram om een aantal korans te verbranden. Nadat zaterdag twee Amerikanen om het leven kwamen bij een aanslag op het ministerie van Binnenlandse Zaken in Kabul, was het gisteren opnieuw raak. Zeven militairen raakten gewond toen een woedende menigte een granaat gooide naar een Amerikaanse legerbasis in Kunduz.

Al dagen betogen Afghanen tegen de koranverbranding die afgelopen week is ontdekt bij de Amerikaanse militaire basis Bagram. In totaal zijn sinds dinsdag al 29 mensen omgekomen, onder wie vier Amerikaanse militairen. Honderden mensen zijn gewond geraakt. De NAVO, Frankrijk en Groot-Brittannië besloten zaterdag hun adviseurs bij Afghaanse ministeries terug te roepen.

Hoezeer de Amerikanen omhoog zitten met de affaire bleek vorige week toen president Obama in een brief aan president Hamid Karzai bij uitzondering persoonlijk zijn „diepe spijt” over het voorval betuigde. Karzai op zijn beurt weet de verbranding van de korans aan een „onwetende” officier. Volgens Afghanen die op de basis werken hadden ze meer korans en andere islamitische religieuze werken net voor verbranding weten te behoeden. Enkele exemplaren van het voor moslims heilige boek waren echter al deels verkoold.

Ook al zou het gaan om de fout van maar één onhandige Amerikaan, dan nog zijn de consequenties rampzalig voor het imago van de Amerikanen. Obama’s excuses kunnen de indruk niet wegnemen dat de Amerikanen ruim tien jaar na het begin van hun missie in Afghanistan nog altijd militairen inzetten die geen flauw benul hebben van de islamitische cultuur of daar totaal onverschillig tegenover staan. Het suggereert ook hardleersheid. Vorig jaar kwamen al twintig mensen om in Afghanistan nadat een Amerikaanse dominee in Florida een koran had verbrand.

De anti-Amerikaanse gevoelens waren toch al wijd verbreid door de talrijke burgerdoden bij luchtaanvallen. Steeds weer moeten de Amerikanen en hun bondgenoten toegeven dat er dingen misgaan waardoor burgers – niet zelden vrouwen en kinderen – sterven. Ook twee weken geleden was er weer zo’n mislukte aanval. Een onlangs opgedoken video van Amerikaanse militairen die urineren op gesneuvelde Talibaan was zo mogelijk nog schadelijker.

Steeds meer beseffen de Afghanen ook dat de Amerikanen hen uiteindelijk aan hun lot zullen overlaten. Begin deze maand zei minister van Defensie Leon Panetta dat de VS al eind volgend jaar hun gevechtstroepen uit Afghanistan willen terugtrekken, een jaar eerder dan was gepland. Hun enige resterende ambitie lijkt het land niet met de staart tussen de benen te hoeven ontvluchten, zoals in de jaren ’70 in Vietnam.

Ook de Talibaan lijken hierop te speculeren. Ze gaan ervan uit dat ze Karzais regering zonder veel moeite kunnen verdrijven, als de Amerikanen hun hielen hebben gelicht. Dit blijkt ook uit recent uitgelekte getuigenissen van gevangen genomen Talibaan-strijders. Voor de Talibaan zijn de Amerikanen de enige tegenstanders die ze serieus nemen. Daarom zetten ze ook hun vredesonderhandelingen met de Verenigde Staten in Qatar gewoon voort, ondanks de koranverbranding. Dit overleg kwam buiten Karzai om tot stand.

Het weerhield de Talibaan er echter niet van Afghaanse politiemensen en militairen op te roepen hun geweer voortaan op buitenlandse ‘indringers’ te richten in plaats van Afghanen, lees de Talibaan. Dat is geen loos dreigement. Ook voor het koranvoorval werden Amerikanen en andere westerse militairen al met enige regelmaat doodgeschoten door Afghaanse militairen die ze zelf opleidden. Het betrof in veel gevallen niet eens infiltranten van de Talibaan maar Afghaanse militairen die op eigen initiatief handelden.

Veel Afghanen beseffen dat ze binnenkort weer op zichzelf zijn aangewezen en nemen daarop alvast een voorschot. Dat geldt ook voor Karzai. Niet voor niets voerde die vorige week overleg met de belangrijkste buurlanden Pakistan en Iran. De Amerikanen waren er niet bij. Veel leverde het beraad echter niet op.

    • Floris van Straaten